zaterdag 14 januari 2012

Recensie: Jeffrey Eugenides - Huwelijk


De rauwheid van het echte leven

Als de Amerikaan Jeffrey Eugenides een boek schrijft dan is dat op voorhand een gebeurtenis, want er zit steeds negen jaar tussen de publicaties. De zelfmoord van de meisjes verscheen in 1993, Huwelijk is zijn derde roman. Madeleine Hanna  studeert in de jaren tachtig aan een kleine universiteit en ze is voornamelijk geïnteresseerd in negentiende-eeuwse literatuur. Ze valt een beetje buiten de groep, want men is juist geïnteresseerd in allerlei nieuwe filosofen, zoals Derrida, Foucault en Baudrillard. Iedereen 'deconstrueert' teksten in plaats van te genieten of te leren van een literaire tekst.

De universitaire wereld is de laatste stap naar de volwassen wereld. De richting voor het leven wordt bepaald en relaties komen tot bloei. Madeleine heeft twee aanbidders; Mitchell, een ideale schoonzoon die echter nooit een echte relatie met haar krijgt, want Madeleine kiest voor Leonard, een erudiete, maar manisch-depressieve student. De keuzes die dan gemaakt worden, hebben grote gevolgen voor de rest van hun leven.

Deze drie studenten volg je. Mitchell reist de wereld over en probeert zin aan zijn leven te geven. Hij flirt met religies, gaat zelfs een tijdje voor Moeder Teresa werken, maar kan Madeleine toch niet uit zijn gedachten bannen. Madeleine en Leonard hebben een relatie die zich concentreert rond de aanvallen van depressiviteit. De pillen die Leonard slikt reduceren zijn gevoelsleven dusdanig, dat Madeleine zich afvraagt of dit nog wel dezelfde man is op wie ze verliefd is geworden. Tegelijkertijd wil ze voor hem zorgen, maar dat was niet het ideaalbeeld dat zij ooit van een huwelijk had gekregen, lezend in haar negentiende-eeuwse romans. Eugenides geeft deze karakters veel psychologische diepgang waardoor je met iedereen mededogen krijgt.

Je zou dit boek kunnen zien als een moderne variant op de klassieke huwelijksroman waarin een vrouw in de veilige haven van het huwelijk geloodst wordt, meestal ten koste van haar onafhankelijkheid. In Huwelijk maakt Madeleine zich bewust afhankelijk van haar man omdat hij haar nodig heeft. Maar Eugenides maakt er meer van dan een relatieroman. Door de vele verwijzingen naar Amerikaanse en Europese literatuur is Huwelijk ook een roman die gaat over de kracht en onmacht van de literatuur. Het echte leven - de rauwheid van de zorg voor zieken in India, de hardheid van een depressie - is geen afspiegeling van wat ze ooit gelezen of gezien hebben. De werkelijkheid is meedogenloos. Ironisch dat juist een roman ons dat duidelijk maakt. Een weergaloze roman. Het is te hopen dat we niet negen jaar hoeven te wachten op de vierde.

Coen Peppelenbos

Jeffrey Eugenides - Huwelijk. Vertaald door Jan de Nijs en Gerda Baardman. Prometheus, Amsterdam. 400 blz. €19,95. 
Deze recensie verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 13 januari 2012.

Geen opmerkingen: