maandag 2 maart 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: L.H. Wiener

L.H. Wiener

Vorige week werd hij 70 en hij is al 50 jaar schrijver: L.H. Wiener. Elke literatuurliefhebber weet dat W.F. Hermans een proces aan zijn broek kreeg wegens het beledigen van het katholieke volksdeel en dat proces hij won; iedereen weet ook dat Gerard Reve voor de rechtbank verscheen wegens godslasterlijke passages. Ook hij won, in hoger beroep, zijn zaak. Weinigen weten dat ook Wiener voor het gerecht werd gesleept. Een restaurateur uit Zandvoort herkende zich te veel in een personage uit de verhalenbundel Seizoenarbeid (1967). Wiener verloor de zaak en moest het verhaal 'Jansen' herschrijven. Bij antiquariaat Fokas Holthuis wordt het herziene typoscript aangeboden: 'de hoofdpersoon wordt omgedoopt tot "Wiener", wiens ogen van lichtblauw via donkerrood naar donkergroen verschieten en wiens hotel met lunchroom wordt getransporteerd van Zandvoort naar Hardewijk.' In de zojuist verschenen 1142 bladzijden tellende verzamelbundel De verhalen van Wiener heet de hoofdpersoon weer gewoon Jansen. En hij heeft donkerbruine ogen.

Een grotere schok voor de Wiener-liefhebbers is de veranderde spelling van zijn verhalen. Tot vorige week gebruikte de schrijver ‘ies’-uitgangen van woorden daar waar de officiële spelling ‘isch’ voorschrijft. 'Satanies' in plaats van 'satanisch'. Je kon een verhaal van Wiener herkennen aan deze partiuliere schrijfwijze. Ik vroeg Wiener naar deze omslag: 'Inderdaad, op verzoek van mijn uitgever heb ik die lichtelijk puberale neiging om al wat Duits is in mijn taalgebruik te weren, beëindigd. Men moet toch eens trachten volwassen te worden, of althans net te doen alsof. Ik heb mij nu geheel geconformeerd aan het Groene Boekje. Het gaat tenslotte om het wat, niet om het hoe, zoals ook een vrouw van binnen mooier kan zijn dan van buiten, al is het meestal andersom, zoals met alles.'

Manuscript te koop bij Fokas Holthuis
‘Op ongezette tijden, maar al te regelmatig, geef ik mezelf er rekenschap van dat ook ik dood moet gaan.’ Een zin uit een typoscript dat bij antiquariaat Hinderickx en Winderickx te koop wordt aangeboden. In het vriendenboek dat ter gelegenheid van zijn jubilea verscheen, wordt Wiener op zijn wenken bediend. Roos Custers, met sigaret, poseert op een foto alvast op zijn graf. Het jaar van overlijden is echter 2045. Wiener wordt een eeuw oud!

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 28 februari 2015.

Top 10 literatuur - week 9


Maarten 't Hart is de nieuwe nummer 1

De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende literaire titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB en het aantal weken in die lijst.

Week 9
1 (-) Maarten 't Hart - Magdalena (2 + 9) De Arbeiderspers 2e week
2 (1) Griet op de Beeck - Kom hier dat ik u kus (7) Prometheus 21e week
3 (2) Adriaan van Dis - Ik kom terug (12) Atlas Contact 17e week
4 (3) Renate Dorrestein - Weerwater (21) Podium 3e week
5 (4) Griet op de Beeck - Vele hemels boven de zevende (25) Prometheus 6e week
6 (-) Myrthe van der Meer - Paaz (28) The House of Books 17e week
7 (6) Stefan Hertmans - Oorlog en terpentijn (36) De Bezige Bij 43e week
8 (5) Erik Jan Harmens - Hallo muur (43) Lebowski 4e week
9 (10) Hendrik Groen - Pogingen iets van het leven te maken (45) Meulenhoff 11e week
10 (8) Khaled Hosseini - En uit de bergen kwam de echo (53) De Bezige Bij 92e week

maandag 23 februari 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Compliment

Compliment

Ik komt uit Salland, dus argwaan zit er bij de geboorte ingebakken. Het gaat vooral fout bij complimenten. Ik heb pas laat in mijn leven van een bevriende schrijver geleerd dat je ook gewoon 'dankjewel' kunt zeggen na een compliment in plaats van 'och, het stelt niets voor'. Toch blijf ik op mijn hoede, omdat je in je leven ook mensen tegenkomt die na het geven van een compliment er een terug verwachten. Vooral dichters hebben daar last van. In De misantroop van Molière spreekt de hoofdpersoon Alceste altijd de waarheid. Dat is mooi, maar als hij commentaar moet geven op iemand die een gedicht heeft geschreven, kan hij niet veinzen dat hij iets moois heeft gehoord. 'Men kan van een prulwerk de uitgaaf slechts vergeven, als 't van een hals is, die ervan moet leven.'

Uitgeverij Lebowski bedacht de Book of the Month Club. Iets lijkt altijd beter als je er Engelse woorden voor gebruikt. Elke maand wordt een vergeten klassieker onder de aandacht gebracht. Deze maand is dat De buurt van Ab Visser, oud-recensent van deze krant. In Friesland kun je die boeken alleen kopen bij Van der Velde, want de eerste maanden zijn de gebonden edities slechts verkrijgbaar bij 100 geselecteerde boekhandels. 'Wij willen de boekhandelaar die zijn nek uitsteekt, die risico neemt, die niet gaat voor de snelle seller, belonen,' zegt de uitgever. Je mag bij het speciale clubje horen als je minimaal 25 boeken afneemt. Zo betaal je je eigen lof.



Boekhandelaar Ton Schimmelpennink uit Amsterdam deed niet mee met de Leboswki Boekenclub: 'Lebowski poogt hier doorzichtig veren te steken in de achterwerken van de uitverkoren club van 100. De neuzen gaan krullen en Lebowski denkt: kassa.' In Vlaanderen blijkt de lijst 'geselecteerde' boekhandels helemaal niet zo exclusief te zijn, want alle grote Standaard-boekhandels (een soort Bruna) doen mee. Zo wordt een lovenswaardig streven met goed vormgegeven romans teniet gedaan door de marketing-truc, zoals je vroeger bij de Lekturama-boeken ook altijd dacht: mooi uitgegeven, maar hoe voorkom ik dat ik de rest van de serie Grote Mysteries in 25 delen krijg?

Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 21 februari 2015.

zaterdag 21 februari 2015

Top 10 literatuur - week 8


Weerwater van Renate Dorrestein stijgt.

De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende literaire titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB en het aantal weken in die lijst.

Week 8
1 (1) Griet op de Beeck - Kom hier dat ik u kus (4) Prometheus 20e week
2 (2) Adriaan van Dis - Ik kom terug (8) Atlas Contact 16e week
3 (4) Renate Dorrestein - Weerwater (9) Podium 2e week
4 (6) Griet op de Beeck - Vele hemels boven de zevende (26) Prometheus 5e week
5 (3) Erik Jan Harmens - Hallo muur (27) Lebowski 3e week
6 (5) Stefan Hertmans - Oorlog en terpentijn (29) De Bezige Bij 42e week
7 (10) Michel Faber - Het boek van wonderlijke nieuwe dingen (32) Podium 3e week
8 (8) Khaled Hosseini - En uit de bergen kwam de echo (37) De Bezige Bij 91e week
9 (7) Ronald Giphart - Harem (42) Podium 5e week
10 (-) Hendrik Groen - Pogingen iets van het leven te maken Meulenhoff 10e week

maandag 16 februari 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Ouders

Ouders

Adriaan van Dis schreef een moederboek, Maarten 't Hart komt met een moederboek en ook Arnon Grunberg schrijft een moederboek. Zij zal de publicatie niet meer meemaken, want Hannelore Grünberg-Klein overleed afgelopen week. Grunberg schrijft op zijn Engelstalige blog: 'Now my mother is dead I’m ready to die myself, as far as one can be ready for that. The main task has been accomplished. That’s not to say that my life is over, but overtime has started.' Een boek schrijven over een overleden moeder is de ultieme poging om een dode vast te houden. Pas als het boek in de schappen ligt, heb je je overgegeven aan de realiteit. Dan is je moeder papier geworden.

Peter Middendorp zat met zijn vader op de bank bij Eva Jinek om te praten over Blokker. Middendorp schreef Vertrouwd voordelig waarin de Blokker-zaak van zijn vader in Emmen een belangrijke rol speelt. Als puber schaamde hij zich een beetje voor zijn vader die klanten nederig tegemoet trad als ze een pan, waar de doperwten nog in zaten, kwamen ruilen. Dan heb je liever een vader die zegt: 'En nou opgesodemieterd!' Vader Middendorp erkent dat hij meer aandacht aan zijn zoon had moeten schenken, maar zegt relativerend: 'Als ik hem wat beter had opgevoed had hij dit boek niet geschreven.'


In de krant staat een foto met juichende vrouwen in een volle bioscoopzaal, klaar voor de film Fifty Shades of Grey. Sommigen hebben zweepjes bij zich. Stel je voor dat jouw moeder daar tussen zit. Als kind vond ik het al merkwaardig dat mijn ouders naar Rooie Sien gingen (met Willeke Alberti, de Ivana Fuckalot van de jaren zeventig, in de hoofdrol). Bij mijn oma in Raalte stond Ik, Jan Cremer naast de verzamelboeken van Het beste uit Reader's Digest. Dat leek me voor de fervente Margriet-lezeres een brug te ver. Volgens de eerste berichten moeten vrouwen vooral giechelen om de filmversie van Vijftig tinten grijs. 'Het boek was beter,' zegt een teleurgestelde bezoekster in het AD. En dat wil wat zeggen. Het zweepje gaat in een tas van de Blokker naar huis. En die 'fancy flogger' kunnen we vast nog wel gebruiken als plumeau.

zaterdag 14 februari 2015

Top 10 literatuur - week 7


Weerwater van Renate Dorrestein komt binnen in de top 10.

De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende literaire titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB en het aantal weken in die lijst.

Week 7
1 (1) Griet op de Beeck - Kom hier dat ik u kus (7) Prometheus 19e week
2 (2) Adriaan van Dis - Ik kom terug (8) Atlas Contact 15e week
3 (3) Erik Jan Harmens - Hallo muur (12) Lebowski 2e week
4 (-) Renate Dorrestein - Weerwater (25) Podium 1e week
5 (4) Stefan Hertmans - Oorlog en terpentijn (26) De Bezige Bij 41e week
6 (10) Griet op de Beeck - Vele hemels boven de zevende (28) Prometheus 4e week
7 (5) Ronald Giphart - Harem (29) Podium 4e week
8 (7) Khaled Hosseini - En uit de bergen kwam de echo (30) De Bezige Bij 90e week
9 (8) Myrthe van der Meer - Paaz (32) The House of Books 15e week
10 (6) Michel Faber - Het boek van wonderlijke nieuwe dingen (37) Podium 2e week

maandag 9 februari 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Tuinfluiter

Tuinfluiter

Afgelopen zondag overleed Jos van Manen Pieters op 84-jarige leeftijd. Ze was beroemd geworden met de Tuinfluiter-trilogie: En de tuinfluiter zingt, Een nest vol tuinfluiters en Als de tuinfluiter zwijgt. De boeken werden vooral door de vrouwelijke helft van onze familie grif gelezen. Als ik van het station naar het huis van mijn broer in Ede liep kwam ik altijd langs haar huis. Aan de muur had ze na haar scheiding de woorden 'Sans rancune' gehangen. Toen het blad Tzum voor de 25-ste keer uitkwam, maakten we een feesteditie over boeken en schrijvers die ook een jubileum te vieren hadden. Zo kwam ik in 2004 bij haar thuis. Ze woonde inmiddels in een flat op een steenworp afstand van haar oude woning. Van Manen Pieters was een opgewekte, welbespraakte vrouw met heel liberale ideeën en voldeed op geen enkele manier aan het stereotype beeld dat ik had van een schrijfster van christelijke trilogieën. 'Ik houd helemaal niet van trilogieën!' zei ze.


Toch durfde ik haar niet te vertellen over die kerstavond jaren daarvoor. Ik liep na de door mijn schoonzus bereide kerstmaaltijd met slasoep, zalm en ijs weer terug naar de trein. Een wandeling van ongeveer twintig minuten, een goede manier om de calorieën kwijt te raken. Het had gesneeuwd, de kerst voldeed helemaal aan de verwachtingen. Halverwege de wandeling kreeg ik ernstige maagkrampen en het leek of mijn darmen overuren draaiden. Ik liep stug door met steeds heftiger aandrang en dacht: als ik de trein maar haal, dan pak ik daar wel het toilet. Maar het lichaam was weerbarstiger en toen ik bij 'Sans rancune', op een paar honderd meter van het station, de hoek omsloeg wist ik: ik moet nu geen stap meer verzetten, maar direct een bosje opzoeken, want het station haal ik niet meer. IJs na vis, maakt poep tot pis. En zo hurkte ik een paar tellen later boven de sneeuw in Ede. Het kan zijn dat Jos van Manen Pieters later een katoenen zakdoek in de tuin gevonden heeft. Wat ik maar wilde zeggen: ik denk aan heel andere zaken bij de titel: En de tuinfluiter zingt.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 7 februari 2015.

Top 10 literatuur - week 6


Erik Jan Harmens en Michel Faber nieuw in de top 10.

De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende literaire titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB en het aantal weken in die lijst.

Week 6
1 (1) Griet op de Beeck - Kom hier dat ik u kus (7) Prometheus 18e week
2 (2) Adriaan van Dis - Ik kom terug (8) Atlas Contact 14e week
3 (-) Erik Jan Harmens - Hallo muur (13) Lebowski 1e week
4 (3) Stefan Hertmans - Oorlog en terpentijn (20) De Bezige Bij 40e week
5 (4) Ronald Giphart - Harem (21) Podium 3e week
6 (5) Khaled Hosseini - En uit de bergen kwam de echo (24) De Bezige Bij 89e week
7 (-) Michel Faber - Het boek van wonderlijke nieuwe dingen (25) Podium 1e week
8 (7) Myrthe van der Meer - Paaz (27) The House of Books 14e week
9 (-) Annie M.G. Schmidt - Die van die van u (31) Van Oorschot 15e week
10 (9) Griet op de Beeck - Vele hemels boven de zevende (36) Prometheus 3e week

maandag 2 februari 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Metamorfose

Metamorfose

Vier pasgeboren kinderen bracht ze om het leven. Sietske H. uit Nij Beets verborg de kinderlijkjes in koffers bij haar ouders op zolder. Dichteres Hester Knibbe vertelde me dat haar eerste reactie bij het nieuws over deze rechtszaak mededogen met de moeder was. In Archaïsch de dieren, de bundel die afgelopen woensdag de VSB Poëzieprijs won, wijdt ze twee gedichten aan haar: 'wat je in je // droeg wil je niet kwijt. Vandaar dus / die koffers, een soort van op reis terug naar / een ander baarmoederdonker.' Zo verandert Knibbe een harteloze moordenares toch weer in een zorgzame moeder.

In De ijsmakers van Ernest van der Kwast komt een directeur voor van World Poetry en achterin de roman staat vermeld dat Bas Kwakman, directeur van Poetry International, de informatie heeft geleverd voor hotelkamers over de hele wereld, de dronken Russische dichters en de meest afgelegen poëziefestivals. 'Ja,' bekent Kwakman als ik hem interview, 'ik maak altijd een tekening van elke hotelkamer waar ik kom en inventariseer wat er staat.' De Bezige Bij was zo enthousiast dat ze daar weer een boek van gaan maken. Zo leidt poëzie naar een roman en de roman weer tot een boek van de poëziedirecteur.

Bas Kwakman geïnterviewd tijdens Poëziemarathon (foto: Giny Backers)

'Ivana Fuckalot' is een pornoster. Ik had nooit van haar gehoord, maar ze komt voor in de sonnettenkrans Giro giro tondo die Ilja Leonard Pfeijffer heeft geschreven als Poëzieweekgeschenk. De laatste regel van elk sonnet vormt de beginregel van het volgende sonnet en het afsluitende vijftiende sonnet is weer opgebouwd uit al die eerste regels. Een ingenieus concept. ‘Tot iemand zich bij mij meldt, kan ik volhouden dat ik de eerste sonnettenkransdichter van Nederland ben,’ zei Pfeijffer in de Volkskrant. Dat duurde niet lang, want er bleken heel wat dichters sonnettenkransen te hebben gemaakt, van Maria van Daalen tot F.L. Bastet. Sander Bink noemde op het weblog Rond 1900 de sonnettenkrans van Jeanne Reyneke van Stuwe (de latere vrouw van Willem Kloos). 'Ik voel mijn leden in verukking beven… // Wat of die groote heerlijkheid beduidt? / Ik voel uw kussen op mijn lippen zweven, / En in mijn oooren beeft uw stemgeluid.' Een soort Ivana Fuckalot avant la lettre.

Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 31 januari.

zondag 1 februari 2015

Top 10 literatuur - week 5


Guus Kuijer binnen dankzij het Wim Brands-effect.

De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende literaire titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB en het aantal weken in die lijst.

Week 5
1 (1) Griet op de Beeck - Kom hier dat ik u kus (8) Prometheus 17e week
2 (2) Adriaan van Dis - Ik kom terug (9) Atlas Contact 13e week
3 (3) Stefan Hertmans - Oorlog en terpentijn (17) De Bezige Bij 39e week
4 (4) Ronald Giphart - Harem (19) Podium 2e week
5 (5) Khaled Hosseini - En uit de bergen kwam de echo (22) De Bezige Bij 88e week
6 (-) Guus Kuijer - De Bijbel voor ongelovigen. Het begin Genesis (27) Athenaeum- Polak & Van Gennep 3e week
7 (6) Ernest van der Kwast - De ijsmakers (28) De Bezige Bij 3e week
8 (7) Myrthe van der Meer - Paaz (30) The House of Books 13e week
9 (-) Griet op de Beeck - Vele hemels boven de zevende (32) Prometheus 2e week
10 (10) Jeroen Brouwers - Het hout (38) Atlas Contact 8e week