dinsdag 1 september 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Geluk

Geluk

Het duurt niet lang meer of de boeken raken op in België. Verschrikkelijk nieuws. In het Nieuwsblad voor den boekhandel staat te lezen: 'Brussel zal weldra van boeken zijn verstoken. De boekhandelaren hebben hun voorraad uitgeput en de winkelleggertjes hebben zelfs koopers gevonden.' Aan de spelling kun je zien dat dit oud nieuws is en dat klopt want ik lees het exemplaar dat is uitgekomen op 3 september 1915. De Eerste Wereldoorlog is in volle gang en ook de boekenwereld heeft er last van. 'In de streken, waar gevochten wordt, zijn sommige openbare boekerijen verbrand, vooral in de dorpen.'

Soms verdwijn ik een paar uur op Delpher, de archiefsite voor kranten en tijdschriften en ga ik honderd jaar terug in de tijd. In hetzelfde nummer met wetenswaardigheden voor de boekhandel bericht bibliothecaris Lode Baekelmans vanuit Antwerpen dat de meeste uitleningen Nederlandse literatuur betreffen (12.827 uitleningen); de Duitse literatuur is wat minder gevraagd in de oorlog (128 uitleningen). Schrijvers als Heijermans, Couperus en Boudier-Bakker zijn populair schrijft hij. Omdat de hulpbibliotecarissen 'in deze drukke dagen' de leners nauwelijks hulp kunnen bieden, gaan die vooral op hun instinct en de titel af. Baekelmans maant de schrijvers om titels met zorg te kiezen. 'De jongens kennen de titels die buitensporige avonturen voor den geest roepen, de meisjes kiezen iets "waar van liefde" in gesproken wordt.'

Het is vermakelijk om te zien waar men zich in oorlogstijd druk over kon maken. Gelukkig is het hier geen oorlog. Er spoelen wel dagelijks lijken aan op de Europese stranden die bedoeld waren voor onze zonuren. Op een paar uur vliegen worden dag na dag kunstschatten opgeblazen en mensen gruwelijk vermoord. Hordes vluchtelingen proberen de ellende te ontvluchten en worden gelukszoekers genoemd. In Amerika was het 'pursuit of happiness' een van de grondrechten van de onafhankelijkheidsverklaring, maar een populaire presidentskandidaat wil een muur bouwen tegen illegalen. Op nummer 1 van de Bestseller top 60 staat Grey van E.L. James en op nummer 9 onze eigen Rens Kroes met Powerfood. Van Friesland naar New York. 'Verwen jezelf met gezond voedsel. Recepten voor elk moment van de dag, voor een gezonde leefstijl en een goed humeur.'

zondag 23 augustus 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Waardering

Waardering

Na deze zomervakantie ben ik hard aan vakantie toe. Ik zat twee weken in Den Haag om mijn eigen roman te redigeren, maar in de tussentijd schreef ik ook nog recensies, rapporten voor het Letterenfonds, columns en hield ik een literair weblog bij. En af en toe was het ook wel fijn om iets te lezen. Om een uur of vier fietste ik naar het strand om in de zee te springen en een uur weg te doezelen in de late middagzon. Zo liep ik op een zaterdag naar een plekje vlakbij het water toen ik vanuit het niets voorover in het zand viel. 'Heeft u niets bezeerd?' vroeg een naakte jongeman die op me af kwam lopen. Ik was over zijn vliegertouw gestruikeld. Vijftiger geveld aan zee. Even later lag ik vol zelfbeklag en met uitgestelde schaamte op mijn handdoek.

Vorig jaar had ik de eerste versie van mijn boek af en stuurde ik een mail naar De Arbeiderspers, die ook mijn roman Victorie had uitgegeven, om te vragen of ze het wilden lezen. Het antwoord van Peter Nijssen, de baas van de uitgeverij, was nogal hard in zijn eenvoud: nee, ze wilden het manuscript niet lezen. Victorie had niet aan de verwachtingen voldaan: er zijn er zo'n vijftienhonderd van verkocht, de helft van de oplage. Duizend exemplaren zijn er vernietigd en vijfhonderd exemplaren heb ik voor een dumpprijs opgekocht en die zijn allemaal via boekhandel Van der Velde verkocht. 'De huidige markt straft alles wat je verkeerd of niet goed genoeg hebt gedaan af. Het zal niet of nauwelijks worden ingekocht. Daarom moeten we het niet doen, en dan vooral ook om jou en ons een nieuwe frustratie te besparen,' mailde Nijssen me.

Ik liet het manuscript liggen, maar voor de zomervakantie stuurde ik tien bladzijden naar twee andere uitgeverijen. Binnen een week kreeg ik van beide uitgeverijen te horen dat ze meer wilden lezen. Alleen al het feit dat ze de bladzijden gelezen hadden, was genoeg om me weer zelfvertrouwen te geven. Of ze het boek ooit zullen uitgeven is de vraag. Dat je gezien wordt, is vooralsnog voldoende.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 22 augustus 2015.

woensdag 19 augustus 2015

Waarom is Jimmy Fallon niet leuk?


Hoe vaak in je leven lach je zo hard, dat je met je hand op tafel slaat van de pret, jezelf dubbelvouwend van de lachstuip. Jimmy Fallon elke dag.

Jimmy Fallon, host van The Tonight Show, is zeer succesvol met zijn show. In het begin zag ik nog wel eens een clip voorbijkomen waar ik om lachen kon, maar hoe vaker ik de show zag, hoe groter de ergernis werden. Zijn show is een parade aan beroemdheden die hun nieuwste film of tv-serie aanprijzen. Daar leven die talkshows op. Als je een beetje een volger bent, dan zie je binnen een week een ster bij Jimmy Fallon, Jimmy Kimmel, Conan O'Brien (die het vaak met de leftovers moet doen) en Late Night nog een keer bij Seth Meyers. Deed Jon Stewart nog wel eens een poging tot gesprek en kon je aan David Letterman zien dat hij geen idee had waarover de film ging en liever met een journalist of politicus sprak, bij Jimmy Fallon is het elke avond lachen, gieren, brullen. En om het vooral leuk te houden lacht de gastheer zelf continu om alles wat de gast zegt, al is het verre van grappig. Als je er op gaat letten dan is het niet een aanstekelijke lach maar een aanstellerige lach. De gesprekken gaan nergens meer over, iedereen is geweldig, iedereen doet mee aan spelletjes die je vroeger alleen in kinderprogramma's zag en iedereen is dolkomisch en meestal wordt in woorden nog gezegd dat de gast zo grappig is als ondersteuning van wat wij al zagen: een host die alweer plat van het lachen over de desk hangt. The Tonight Show is een gladde show van een acteur die verdomd goed kan spelen dat hij een talkshow heeft.

Let er maar eens op of bekijk deze compilaties. Allereerst: Jimmy Fallon lacht en klapt.





dinsdag 18 augustus 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Leeslijst

Leeslijst

Volgende week verschijnt bij uitgeverij Vantilt De leeslijst. Een lijst van 222 boeken gekozen door de wetenschappers Nina Geerdink, Jos Joosten en Johan Oosterman, van de Middeleeuwen tot nu, waarbij nummer 222 De leeslijst zelf is. Over de eerste eeuwen zal geen discussie ontstaan. Interessanter is de keuze voor de titels van de laatste tientallen jaren. Als ik bij de jaren tachtig begin en tien boeken zou moeten nomineren, dan komen deze boeken er zeker op: Hugo Claus – Het verdriet van België, Frans Kellendonk – Mystiek Lichaam, Ronald Giphart – Giph, Rascha Peper – Russisch blauw, Doeschka Meijsing – Over de liefde, Arnon Grunberg – Tirza, Erwin Mortier – Godenslaap, Tommy Wieringa – Joe Speedboot, Tom Lanoye - Sprakeloos en Ilja Leonard Pfeijffer – La Superba. Als ik mijn lijst vergelijk met die van De leeslijst dan komen slechts drie boektitels overeen. Twee schrijvers uit mijn rijtje komen zelfs helemaal niet voor op hun nieuwe canon. Wat ook opvalt is het grote aantal mannen op mijn lijst (en ik kan vast verklappen dat ook De leeslijst geen uitzondering is op de regel).

Twee weken geleden maakte ik voor Tzum samen met schrijvers Anton Brand, Doeke Sijens en boekhandelaar Bart Temme, ter gelegenheid van Gay Pride een top 100 van homoboeken. Aangezien het mannelijke homo’s betrof was het wederom een hengstenbal aan schrijvers. De pagina werd duizenden keren bekeken en we kregen nuttige aanvullingen voor volgend jaar (‘Waarom staat Michael Cunningham er niet op?’). Vreemd genoeg heeft nog geen enkel gay medium er tot nu toe melding van gemaakt, druk als ze zijn met het privéleven van soapsterren, de selfies van modellen, hotte datingtips en te gekke YouTube-filmpjes.



Het maken van lijstjes is een aardige bezigheid, tegelijkertijd hoop ik dat onze homoboeken top 100 van enig nut is voor jongens en mannen die de gayliteratuur willen ontdekken. Ik kwam in de jaren tachtig op het spoor van tientallen homoromans en dichtbundels dankzij een boekje van Hans Hafkamp en Maurice van Lieshout. Die literatuur ben ik in de jaren erna gaan lenen van de bibliotheek, soms met lichte huiver omdat je nog langs boosaardige bibliotheekmedewerksters moest die je boeken afstempelden. Het boekje van Hafkamp was getiteld: De leeslijst.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant van 15 augustus.

vrijdag 14 augustus 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Minder

Minder

Schrijver en dichter Huub Beurskens maakte zich op Facebook boos om de lengte van de zomerrecensies in de Volkskrant: ‘een boek van 248 pagina's over de poëzie van Faverey wordt 'besproken' in 151 woorden en krijgt dan 3 van de 5 sterren. Een poëziebundel moet het stellen met 148 woorden.’ Dan doen wij het met gemiddeld 400 woorden per recensie nog niet zo slecht. In 1990 mocht recensent Gerrit Jan Zwier voor een recensie van Hoffman’s honger van Leon de Winter nog 1000 woorden gebruiken. In 1960 bespreekt Anne Wadman De ziener van Simon Vestdijk in deze krant in 2500 woorden. Het opmerkelijke is dat het internet, dat toch een vluchtig medium heet te zijn, die rol van de kritiek gaat overnemen. Daar zie je steeds meer longreads en uitgebreide recensies waarvoor op papier geen plek meer is.

Het CBS maakte bekend dat het boekenbezit van de gezamenlijke bibliotheken gedaald is tot het niveau van 1977: in 2013 bezaten de bibliotheken 24.837.000 boeken en in 1977 24.087.000. Begin jaren negentig zaten er nog 42 miljoen boeken in de totale collectie maar dankzij de bezuinigingen is het aantal bibliotheken verminderd. Nog even en het complete boekenbezit is binnen 25 jaar gehalveerd. In al die jaren zijn ook tienduizenden boeken gedigitaliseerd, kijk maar eens naar de rijke collectie op DBNL. Dat was een van de redenen waarom bij ons op de NHL Hogeschool containers vol boeken bij het oud papier zijn gesodemieterd, waaronder de hard gebonden verzamelde werken van Simon Vestdijk (al zijn die nog niet te downloaden). We hebben nog wel romans van Vestdijk, maar De ziener zit daar niet meer bij. Onze bibliotheek heet sinds jaren mediatheek.

Als er complete bibliotheken verdwijnen is er meer ruimte om meesterwerken te herontdekken, sinds Stoner een hobby van uitgeverijen. Winkeldochters worden weer hot, geheide ramsjboeken opeens bestsellers. Schrijver Jan van Mersbergen vindt die recycling maar niks, aldus zijn blog: ‘Herontdekken is marketing. Herontdekken is uitgeven zonder redactie, het opkloppen van een stoffig kussen. Steek tijd en energie in de schrijvers van nu en laat de lezers zelf in hun boekenkasten pareltjes opduiken.’ Moet je natuurlijk nog wel een boekenkast hebben.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 8 augustus 2015.

zondag 2 augustus 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Komkommer

Komkommer

U kunt vanmiddag wel op de Nieuwestad kijken of er een boot vol schaars geklede homo's langsvaart, maar er is toch een grotere trefkans op de Amsterdamse grachten. Al heel lang bestaat het fenomeen van de Roze Zaterdag die elk jaar op een andere plek in het land gehouden wordt, maar sinds Gay Pride bestaat hoeft de Amsterdammer de stad niet meer uit om aan homo-emancipatie te doen. Ik zie een overeenkomst met Manuscripta dat ook niet meer in Amsterdam gehouden wordt en prompt beginnen Amsterdamse uitgevers een eigen feestje. Roze Zaterdag krijgt nauwelijks media-aandacht, de Gay Pride-vlootschouw wordt live uitgezonden.

Thomas de Veen, criticus en literair verslaggever van NRC Handelsblad mag in deze vakantieperiode een weekje de televisierubriek overnemen en schrijft over Cucumber, een serie over de problemen rond wat oudere Britse gays. 'Is dat interessant voor een heteroseksueel publiek, vraag je je aanvankelijk af,' schrijft De Veen. Alsof de doorsnee heteroserie alleen door hetero's bekeken kan worden. De Veen bedoelt het allemaal goed en vindt dat je er toch als hetero naar kunt kijken. Meestal gaat zo'n aanprijzing gepaard met de expliciete mededeling dat de schrijver zelf geen homo is. En jawel: 'Een homo-onderonsje? Prima, dacht ik – maar dus niet voor mij. [...] Maar dan is het mooi dat hetero’s dat ook eens te zien krijgen, in een goede serie op televisie.'


Samen met Doeke Sijens heb ik drie gay-soaps geschreven, kortweg de Tavenier-cyclus, en als we op leeskringavondjes werden uitgenodigd om te praten over de boeken dan kwamen steeds dezelfde vragen en opmerkingen van de goedwillende lezers. Altijd de opmerking dat ze zelf geen homo waren, maar er wel een kenden, meestal met de opmerking dat de persoon in kwestie ontzettend aardig was. Altijd de opmerking dat er iets te veel seks in zat. Altijd de opmerking dat het best leuk was om ook eens over dat soort mensen te lezen. Je moet natuurlijk niet zeuren, je mag als homo zeggen wat je wilt, je mag alle functies bekleden die je ambieert, je mag ook gewoon trouwen, maar uiteindelijk blijf je behoren tot 'dat soort' mensen.

vrijdag 31 juli 2015

De Homo 100 2015 YouTube afspeellijst

Hier vind je de homo 100 van 2015. Op YouTube heb ik een afspeellijst gemaakt.



woensdag 29 juli 2015

Kroniek Leeuwarder Courant: Rozenblaadje

Rozenblaadje

'Als je bitch wil chillen en ze belt mijn nummer / Dan ga ik wel komen, want ik ben flexibel / Nu ben ik in de club, nu sta ik voor de spiegel / Ik kan niet voor je liegen, we willen wat verdienen.' Een paar weken geleden schreef ik dat ik deze regels uit het popualire liedje 'Drank & Drugs' totaal onbegrijpelijk vond. Vooral dat 'want ik ben flexibel'. Bij het festival Dichters in de Prinsentuin legde welwillende jongere bezoeker me de zin uit: 'Ronnie Flex is één van de makers van het nummer. Ik ben flexibel is dus een verwijzing naar zijn naam.' Het antwoord op moeilijke vragen is soms bijzonder simpel. 'Ja, ik dacht, ik help hem maar even,' zei de jongeman, 'anders blijft ie er zo mee zitten.'

Ik blijf ook steken in een seksscène in Onderworpen van Michel Houellebecq. 'Ze knielde voor me neer, liet eerst haar tong tussen mijn billen glijden voor een rozenblaadje, lang en teder, greep toen mijn hand en trok me overeind.' Ik dacht dat ik op seksueel gebied wel zo'n beetje alle uitdrukkingen kende, maar iemand een rozenblaadje geven, stond nog niet op mijn repertoire. Ik vroeg digitaal wat rond. Sebastiaan Kort van NRC Handelsblad wist het antwoord: 'In het Frans staat er ‘feuille de rose’. En Martin de Haan schrijft erover in Aan de rand van de wereld: Michel Houellebecq: “Zeg nu zelf, iemand een rozenblaadje geven klinkt toch duizend keer zo aangenaam als baffen of rimmen?”'



Iemand anders geeft het woord 'lotuskus' voor dezelfde seksuele handeling en als ik dat woord opzoek, dan krijg ik inderdaad verschillende vindplaatsen; bij 'rozenblaadje' is alleen de plantaardige betekenis in zwang. Maar daar komt verandering in: 'Dat rozenblaadje bestaat sinds Onderworpen overigens ook in het Nederlands, want ik vond het te mooi om niet letterlijk over te nemen,' aldus Martin de Haan. 'Ik heb het expres zo vertaald dat de context de betekenis van de uitdrukking min of meer duidelijk maakt (wat in het Frans niet het geval is). En wees gerust, de gemiddelde Fransman kent de uitdrukking ook niet.'

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 25 juli.

zondag 26 juli 2015

Door Groningen met Go Pro Camera

Vier studenten rijden (en lopen) door Groningen met een Go Pro camera. De eerste omcirkelt zo'n beetje mijn buurt.