Kroniek Leeuwarder Courant: Apocalyps

Apocalyps

Vorige week maakte de website De Contrabas bekend dat uitgeverij Nieuw Amsterdam uitgeverij Wereldbibliotheek overneemt. Of, om het in managementtaal te zeggen, de uitgeverijen voeren gesprekken over ‘intensieve samenwerking’. Er dreigen nog meer van die fusies te komen en dat is geen goed teken. Uit nood word je tot elkaar veroordeeld. Pas toen het kerkbezoek terugliep, gingen protestanten praten over een Samen op Weg-kerk. 'Een gezonde kerk scheurt,' volgens Maarten 't Hart.

Op internet wordt wat meesmuilend gedaan over de teloorgang van boekhandelsketen Polare. Bestsellerproducent Kluun schrijft op zijn blog: 'Eigenlijk ging het al fout vanaf het moment dat boekwinkels namen kregen met een moderwetsche y erin en een z op het eind, laat staan het onzinnig vervreemdende Polare. Ik zal de laatste zijn die iets tegen reclamejongens heeft, maar du moment dat een reclameman of naambedenker zich teveel bezig gaat houden met het communicatiebeleid van ‘produkten’ met een ziel, dan gaat het fout.' Aldus oud-marketingman Raymond van de Klundert. Het is wel aardig om te zien dat van de voormalige arrogantie van het enorme bedrijf met teveel managers weinig over is. Maar ik denk ook aan de medewerkers in het hele land die wel hart voor de zaak hadden, veel wisten van boeken en hun klanten kenden. Die mensen worden meegezogen in een crisis die ze zelf niet veroorzaakt hebben.

De investeringsmaatschappij die achter Polare zit, heeft deze week de stekker uit de ECI getrokken. De boekenclub lokte je met gratis boeken binnen (in mijn kast staat nog altijd het dikke, gele verzamelde werk van Kafka) en probeerde je te behouden met extra voordeel voor trouwe leden. Toen ik eindelijk de status van supertrouw lid had, was de keuze uit het literaire aanbod zo schraal, dat het tijd werd om mijn lidmaatschap te beëindigen. De formule van één boek per kwartaal in een winkel met verouderd aanbod was uitgewerkt. De omloopsnelheid van boeken was zo hoog geworden dat ECI altijd achterop liep. Voordeel is wel dat de nachtmerries verdwenen zijn waarin je de termijn van je kwartaalaankoop vergeten was en je tot je grote schrik een Kroonkeuzeboek op de mat vond.

Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 18 januari 2014.

Maarten 't Hart over Verlovingstijd

Boekenweek: Maarten 't Hart

Maarten 't Hart, schrijver van het Boekenweekgeschenk De ortolaan, hield in 1999 een dagboek bij dat later als Privé Domein-deeltje verscheen met de titel Een deerne in lokkend postuur. Zoals al jaren het geval is, interviewt 't Hart de schrijver van het Boekenweekgeschenk voor de bibliotheek van Rotterdam. In 1999 was dat Connie Palmen die De erfenis had gemaakt. Omdat hij nog nooit wat van haar had gelezen duikt 't Hart in haar oeuvre: 'Dat viel me eerlijk gezegd niet mee.'

Palmen is een verbazend onzintuigelijke schrijfster. Ze ziet niets, ze hoort niets, ze voelt niets, ze ruikt niets, ze proeft slechts. Er wordt veel gegeten in haar boeken.

En dan komt hij toe aan het geschenk.

Over het boekenweekgeschenk De erfenis kun je alleen maar zeggen dat het volstrekt, maar dan ook volstrekt waardeloos is. Aan het slot valt de schrijfster uit naar een columnist die 'met trots beweert dat natuurlijk net als hij, niemand ooit Musils Mann ohne Eigenschaften uitgelezen heeft'. Het zou mij niet verbazen als dat sloeg op een column die ik op de achterpagina van NRC-Handelsblad over Musil heb geschreven. Toch heb ik daarin niet beweerd dat ik Musils roman nooit uitgelezen heb. Ik heb hem zelfs twee keer gelezen.

Een dag later schrijft 't Hart dat hij niets over die passage gezegd heeft tegen Palmen. Lotte, de hoofdpersoon in het boek zegt dat over moderne critici die de belangrijkste werken van Musil, Proust en Joyce niet kennen of slaapverwekkend vinden.

Wat mij hindert in die uitlatingen van deze fictieve Lotte is dat ze met zulke buitengewoon voor de hand liggende titels en namen komt aandragen. Altijd maar weer diezelfde drie uit hun krachten gegroeide romans.

En 't Hart zou 't Hart niet zijn als hij die bewering niet zou ondersteunen met heel veel boeken die in de vergetelheid zijn geraakt.

Het punt is niet dat de literaire critici Joyce, Musil en Proust niet kennen. Die kennen ze juist wel. Het punt is dat er zo ontzaglijk veel is dat zij, net als Lotte Palmen zelf, niet kennen.

Het hoeft geen betoog dat er niet echt sprake was van 'chemie' tussen de twee schrijvers tijdens het interview.

Enfin, met Palmen, zo bleek in de bibliotheek, kon ik totaal niets beginnen. Ik had mijn nichtje meegenomen. Ze is een dochter van een jongere zus van mijn moeder. Die jongere zus is getrouwd geweest met Cor de Niet. Mijn nichtje heet derhalve, net als de hoofdpersoon uit De wetten, Marie de Niet. Op het verharde gemoed van Palmen maakte dat geen indruk. Het is een slijmerige naaktslak, die vrouw, ze kronkelt steeds tussen je vingers door.