Kroniek Leeuwarder Courant: Wolken

Wolken

Het vijftigjarige schrijversjubileum van Koos van Zomeren is een beetje ongemerkt voorbijgegaan. Zelfs NRC Handelsblad, de krant waarvoor hij jarenlang een column schreef, besteedde geen aandacht aan het jubileum, noch aan het boek Alles is begonnen dat ter gelegenheid van het jubileum verscheen. Ik houd erg van zijn oeuvre, van de detectives die hij in het begin schreef, de romans en de meer persoonlijke boeken. Van Zomeren doet daarnaast erg zijn best om nog tijdens zijn leven vergeten te worden. Hij zit niet op Twitter, hij zit niet op Facebook, sterker nog: de computer is een uitvinding die hij overgeslagen heeft. In zijn laatste boek heeft hij zelfs weer de pen herontdekt. De schrijver weet het zelf: 'Blijkbaar zend ik signalen uit op een golflengte waarop niemand meer afstemt.'

Zo'n figuur nodig je natuurlijk niet uit voor een talkshow. Wel Stella Bergsma, die maandag in Pauw een stukje mocht voorlezen uit haar boek: 'Mannen zijn klootzakken. [...] Ik geloof dat het is omdat ze altijd willen neuken. Dat schijnt van een vreselijke klootzakte te zijn. Ze spugen wat, krabben in hun kruis en drinken hun biertje. Neuken willen ze, vaak met vrouwen.' De andere gasten wisten uit gêne niet waar ze moesten kijken, niet omdat het over seks ging, maar omdat het stuk zo erbarmelijk slecht geschreven was. Er volgde een Twitterstorm vol beledigingen, maar Bergsma heeft een eigen schare fans die het geweldig vindt wat ze doet. 'Soms is het hard maar nog vaker ontroerend. Het raakt me maar ik weet niet waarom,' tweet 'Zjanette' en schrijfster Karin Giphart stelt op Tzum: 'En net als Jan Wolkers, Reve en Giphart eerst compleet de grond in moesten, moet Bergsma dat ook. Om vervolgens te worden verheven tot literaire wolken.'


Of Bergsma ooit tot literaire wolken verheven wordt, wat dat ook maar moge betekenen, is de vraag. Ik stel me Koos van Zomeren voor die 's avonds laat naar Pauw kijkt en zich afvraagt waarom hij daar niet zit. Ik heb de tv uitgezet. Als je Alles is begonnen leest, weet je waar echte literatuur werkelijk om draait.

Koos van Zomeren, Igor Wijnker en Lupko Ellen op tweede Zondagschrijvers in de bieb.

Koos van Zomeren
Originally uploaded by ingridboekenweek
De schrijvers voor de volgende aflevering van 'Zondagschrijvers in de bieb' zijn bekend: Koos van Zomeren, Igor Wijnker en Lupko Ellen. Lees hier meer.

Woordperfect

Ben de laatste tijd nogal veel oude artikelen aan het weggooien. Zo kwam ik het artikel 'WoordPerfect' tegen uit de Haagse Post van 19 maart 1988. Hierin vertellen de journalisten Peter Peters en Louis Stiller over de gemakken en gevaren van de computer.

Eindelijk wraak op Tipp-Ex: wat doet de personal computer met de literatuur? Gaat de roman ten onder?

Eerst wordt nog de lof gezongen (door Mulisch) op de vulpen. Die waren veel beter dan schrijfmachines had hij ooit in een interview met Jan Brokken gezegd. In 1988 is men gelukkig al verder dan de schrijfmachine:

Tien jaar later is de computer aan een ontstuitbare opmars bezig; het apparaat staat inmiddels al in de werkkamers van schrijvers als Boudewijn Büch, Wim de Bie, Tim Krabbé, Andreas Burnier, Tessa de Loo, Martin Bril, Nicolaas Matsier, Bert Jansen, Manuel van Loggem, Martin Schouten, J.P. Guepin, Joost Niemöller en Gerben Hellinga.

Mulisch heeft ook na tien jaar nog geen zin in de computer. Hij schrijft eerst met de hand en daarna tikt hij het manuscript net zo lang uit tot het goed is. Elke versie is definitiever dan de vorige. Bij een computer kun je al gewoon in de tekst zelf zitten veranderen. Willem Frederik Hermans ziet een heel ander probleem opdoemen, een schrijfmachine kan hij zelf nog wel repareren:

'Dat is bij een tekstverwerker uitgesloten als de stroom uitvalt, wat hier in Frankrijk, door stakingen onder andere, wel eens gebeurt. En het idee dat ik misschien dagen op een monteur zou moeten zitten wachten om een half afgemaakte zin te kunnen voltooien - als ik het vervolg in de opwinding niet zou zijn vergeten - maakt me al doodmisselijk.'

Dan komen de journalisten uit bij de toekomst:

De meeste schrijvers verkeren nu nog in euforie over het apparaat, omdat het sneller is dan de schrijfmachine en Tipp-Ex bespaart.

De verwachting is dat er interactieve romans komen.
'Het probleem bij dit alles is dat de auteur uit beeld verdwijnt,' zegt Martin Bril. 'Wie schrijft het boek bij een interactief werk, de lezer of de schrijver? En waar is de auteur gebleven als je met z'n allen een boek maakt?'

Maar ook tegenwoordig heb je nog schrijvers die niet van de computer houden, zie dit filmpje over Koos van Zomeren.

Gedicht van Koos van Zomeren

Glans

Er bestaat een glans
die zich lijkt los te maken,
een afzonderlijke hoedanigheid van licht
iets dat zacht verstuivend
langs het glanzend lichaam vloeit.
Dat zie je min of meer
bij paarlemoer. Dat zag ik
bij die houtsnip.

En het onmetelijk egale,
grijze oog.

Dit oog keek schuin
gehouden naar mij op
en nee, dacht het,
dit is geen boom.

Koos van Zomeren

PS: Dit is geen echt gedicht van Koos van Zomeren. Hij heeft het wel geschreven en ook in deze volgorde, maar niet in deze vorm. Het komt gewoon uit Het complete Rekelboek. Ik heb de pocket gekregen met Sinterklaas. De eerste helft heb ik al uit, in de tweede helft gaat de hond dood.