Reminder: vanavond in boekhandel Mevlana de start van de Boekenweek in Groningen met een speciale Boekeweekquiz waarbij maar liefst 10 gesigneerde Boekenweek geschenken en 10 gesigneerde Boekenweekessays zijn te winnen!
Voor een poëtische omlijsting zorgen Jan Glas en ondergetekende. Aanvang 20.30.
Voor de docenten onder de volgers. Op de site van de Boekenweek twee speciale lessen met opdrachten geschreven door Bart Temme en ondergetekende. Fragmenten uit boeken over vriendschap en fragmenten uit het Boekenweekgeschenk. Daarnaast een uitgebreide leeslijst.
'Lezer! Ik ben makelaar in koffie, en woon op Lauriergracht, no 37.' Zo begint De kraai van Kader Abdolah. Aan het woord is een koffiehandelaar uit Amsterdam, een nobel beroep, maar eigenlijk is de ik-figuur schrijver. En dat zullen we weten ook, want de Nederlandse literatuur wordt in een notendop behandeld. Leraren Nederlands zullen staan te juichen, want je kunt een leuke kwis samenstellen uit alle fragmenten die langskomen in het Boekenweekgeschenk.
De ik-figuur lijkt een beetje op Kader Abdolah. Ook hij is gevlucht uit Iran, ook hij heeft in een asielzoekerscentrum gezeten, ook hij heeft de Nederlandse taal geleerd door goed onze literatuur te bestuderen. Wie Abdolah een beetje gevolgd heeft ziet het hele oeuvre, van De Adelaars tot en met Het huis van de moskee, terug in dit boek. Zelfs vaste elementen uit zijn lezingen duiken op in deze novelle. Over het bedrag dat je aan smeergeld moest betalen bijvoorbeeld: 'Voor Berlijn betaalde je zevenduizend dollar, voor Stockholm vijfduizend dollar, voor Oslo vierduizend dollar en voor Kopenhagen drieduizend dollar. Wie slechts een paar duizend dollar had, kon naar Nederland.'
Het ergste gebeurt: de ik-figuur moet naar Nederland. Daar leert hij met vallen en opstaan de taal en dit boek getuigt van zijn kennis. Multatuli wordt geciteerd evenals Herman Gorter, Gerrit Achterberg, Louis Couperus, Bredero, Frederik van Eeden, Anne Frank en Willem Frederik Hermans. Als je een dode Nederlandse schrijver bent, dan kom je er goed vanaf. Helaas wordt er literair gezien niets interessants gedaan met al die citaten. De ik-figuur is ook makelaar in koffie, maar voor de rest gebeurt er niets met de Max Havelaar. De bijtende, politieke toon van Multatuli zoek je tevergeefs bij Abdolah, terwijl hij misschien, als asielzoeker die het gemaakt heeft, de aangewezen persoon was om in het huidige politieke tijdsgewricht een statement te maken.
De kraai is een mislukt Boekenweekgeschenk. Het is een herhaling van eerdere romans aangevuld met teksten uit de Nederlandse literatuur en alles hangt als los zand aan elkaar. Van een Boekenweekgeschenkschrijver mag je bovendien verwachten dat hij weet hoe hij een alinea opbouwt. Als Abdolah twee, drie zinnen achter elkaar heeft geschreven, begint hij alweer op de volgende regel. Een kinderlijke manier van schrijven. Uiterst komisch werken de algemene uitspraken van de ik-figuur over mensen, landen en culturen. 'Koerdistan is mysterieus door de natuur, de eenvoud van het leven en de eerlijkheid van de Koerden.' Het is alsof je een obligate tekst in een reisgids leest. 'Koerdistan is een land met veel geheimen en verrassingen.' 'Turkije is mooi en de Turken zijn bijzonder goede mensen.' 'De Koerdische vrouwen zijn per definitie mooi, maar Aline is een Amsterdams-Koerdisch meisje, dus twee keer zo mooi.' Ergens schrijft de ik-figuur dat zijn winkel vol manuscripten ligt. 'Enkele van die boeken zijn even belangrijk als de Max Havelaar.' Had die dan uitgegeven als Boekenweekgeschenk.
Coen Peppelenbos
Kader Abdolah - De kraai. CPNB, 92 blz. Het Boekenweekgeschenk ontvangt u gratis bij aankoop van €12,50 aan Nederlandstalige boeken tussen 16 en 26 maart.
Deze recensie verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 11 maart 2011
Laten we hopen dat hij voor volgend jaar een nieuwe lezing heeft ingestudeerd. Een andere dan de lezing waarmee hij al meer dan tien jaar door Nederland reist. Kader Abdolah schrijft het Boekenweekgeschenk. Voor tekstanalyse van zijn columns in de Volkskrant leze men het archief van Woordsoep van Erik Nieuwenhuis.
Het thema van de Boekenweek is 'geschreven portretten' en dat zal dus vooral gaan over (auto-)biografieën.
'Of je van lezen houdt is erg persoonlijk.' Een verslaggeefster van RTVOOG die moeite heeft met woorden langer dan twee lettergrepen trekt erop uit om te onderzoeken hoe het staat met de Boekenweek in de stad.
Dit jaar is er tijdens de Boekenweek bijzonder weinig te doen in Friesland. Alleen Joost Zwagerman komt langs om te signeren. Normaal werd de auteur van het Boekenweekgeschenk geïnterviewd in de Harmonie. Dat was een traditie. 75 jaar geleden trad er ook al een auteur op in de Harmonie (de Boekweek was toeneind maart, begin april): Theo Thijssen.
Dat vind ik wel een mooi idee: schrijvers die je nu behandelt op school liepen toen gewoon in het wild rond. In Rotterdam sprak B.J. van Eyk over 'Het werk en de humor' van Henriëtte van Eyk. Bovendien kwam Niko Tinbergen 'met lichtbeelden' langs en F. Bordewijk met 'eigen werk'. Bordewijk op een voorleesavondje: hoe zou dat eruit zien? Strenge man achter een tafeltje, voorlezend voor aandachtig luisterend publiek. Na afloop de vraag of hij zelf net zo'n nare man is als Bint.
Helderziendheid is me niet gegeven, maar mijn voorspelling over de reactie uit de christelijk hoek op het Boekenweekgeschenk kon ook bijna niet misgaan.
Hans Werkman gebruikt in het Nederlands Dagblad meer dan de helft van zijn recensie voor het eerste woord in Duel.
Het aantal Nederlanders met een Godsgeloof neemt weer toe. Het ziet ernaar uit dat God terugkeert naar Jorwerd. Zo'n eerste woord van een Boekenweekgeschenk (een cadeautje van de boekhandelaar voor zijn gehele publiek) werkt raspend op de ziel van menige klant. Ik kan me goed indenken dat een christen-boekhandelaar moeite heeft met dit presentje.
(...)
De CPNB had wel eens aan een minderheid onder zijn lezers mogen denken, aan hen die zich bij het woord gvd het derde gebod van hun Heer herinneren: mijn naam mag niet misbruikt worden. Een minderheid beschermen is namelijk een democratische opdracht voor iedere persoon en instantie. O, beperk ik de vrijheid van meningsuiting? Maar sinds wanneer bevat het woord gvd een visie? Ik houd me maar aan Marcellus Emants, die al meer dan een eeuw geleden in zijn roman Een nagelaten bekentenis de gvd-vloek als volgt definieerde: 'die onzinnige uiting van een even domme als onmachtige exasperatie' (exasperatie = verruwing, overdrijving).
De krant laat Joost Zwagerman het woord verdedigen:
God komt alleen in het eerste woord en in de laatste alinea van de novelle voor. Bewust, zegt Zwagerman. ,,Het boek begint met een destructieve actie en de vloek, en het eindigt ermee dat iemand aan het kunstwerk een goddelijk aspect toeschrijft.''
Het is nu wachten op de reactie van de gezamenlijke Christelijke Boekhandels die oproepen tot een boycot. Ook bij de Bond tegen het vloeken is het nog rustig. (wordt vervolgd)
Bij Beeld en Geluid hebben ze weer een aantal prachtige filmpjes online gezet: deze keer van de Boekenweken door de jaren heen.
1947: met Bertus Aafjes, Godfried Bomans, C.J. Kelk en Clara Eggink (het vrouwelijk element).
1949: De schrijversmarkt in De Bijenkorf met C.J. Kelk, Godfried Bomans, A. den Doolaard, A. Blaman, J.C. Bloem, A. Roland Holst, mevr. M. Szekely-Lulofs, Emmy van Lokhorst, Jef Last en Adriaan Viruly.
1950: weer een schrijversmarkt, nu door acteurs Fons Rademakers, Louis Saalborn, Albert van Dalsum, Ellen Vogel, Louis van Gasteren, Rika Hopper, Aaf Bouber, Marie Hamel, Ben Groeneveld, Toon Hermans.
1956: Het Boekenbal met minister J.M.L.T. Cals, cabaretier Wim Kan, koningin Juliana, prins Bernhard, schrijver Cornelis Veth, dichter-schrijver Ed Hoornik, Guus Oster, directeur van de Nederlandse Comedie, en zijn echtgenote, schrijver Willem van Maanen, minister J. van de Kieft en dichter Gabriël Smit.
1958: een literaire markt met Harry Mulisch, Max Dendermonde, Jeanne Gabrielle van Schaik-Willing, Godfried Bomans en Henri Knap.
1959: Boekenbal met met Marga Minco en haar echtgenoot dichter Bert Voeten, dichter Remco Campert en ook Van Oorschot schuifelt door het beeld.
1968: Boekenbal met filmer Jan Vrijman, de schrijvers J. Bernlef, Anton Koolhaas, Willem Hendrik Nagel alias J.B. Charles, Jef Last, Adriaan Morriën, Harry Mulisch, K. Schippers, Ewald van Vught, Mies Bouhuys, Max Dendermonde, de dichters Gabriël Smit en Ed Hoornik, minister Marga Klompé van CRM, ds. Buskes en tekenaar Opland.
1969: Boekenbal met Simon Vinkenoog, Harry Mulisch, Remco Campert en Dimitri Frenkel Frank en politicus Anne Vondeling.
Het duurt nog twee maanden, maar dan is het toch echt Boekenweek. De CPNB en Stichting Lezen geven dan altijd lesideeën uit voor het voortgezet onderwijs. Vroeger werden die gedrukt en verspreid, tegenwoordig kun je ze downloaden van de site van de CPNB.
Er zijn al drie lesideeën beschikbaar (de vierde, over het Boekenweekgeschenk van Joost Zwagerman volgt later). Ik mocht van de coördinator wat nieuws proberen en een blogversie maken van mijn lesidee, zodat leerlingen er zelfstandig mee kunnen werken. Het resultaat vind je hier.
