Kroniek Leeuwarder Courant: Rozenblaadje

Rozenblaadje

'Als je bitch wil chillen en ze belt mijn nummer / Dan ga ik wel komen, want ik ben flexibel / Nu ben ik in de club, nu sta ik voor de spiegel / Ik kan niet voor je liegen, we willen wat verdienen.' Een paar weken geleden schreef ik dat ik deze regels uit het popualire liedje 'Drank & Drugs' totaal onbegrijpelijk vond. Vooral dat 'want ik ben flexibel'. Bij het festival Dichters in de Prinsentuin legde welwillende jongere bezoeker me de zin uit: 'Ronnie Flex is één van de makers van het nummer. Ik ben flexibel is dus een verwijzing naar zijn naam.' Het antwoord op moeilijke vragen is soms bijzonder simpel. 'Ja, ik dacht, ik help hem maar even,' zei de jongeman, 'anders blijft ie er zo mee zitten.'

Ik blijf ook steken in een seksscène in Onderworpen van Michel Houellebecq. 'Ze knielde voor me neer, liet eerst haar tong tussen mijn billen glijden voor een rozenblaadje, lang en teder, greep toen mijn hand en trok me overeind.' Ik dacht dat ik op seksueel gebied wel zo'n beetje alle uitdrukkingen kende, maar iemand een rozenblaadje geven, stond nog niet op mijn repertoire. Ik vroeg digitaal wat rond. Sebastiaan Kort van NRC Handelsblad wist het antwoord: 'In het Frans staat er ‘feuille de rose’. En Martin de Haan schrijft erover in Aan de rand van de wereld: Michel Houellebecq: “Zeg nu zelf, iemand een rozenblaadje geven klinkt toch duizend keer zo aangenaam als baffen of rimmen?”'



Iemand anders geeft het woord 'lotuskus' voor dezelfde seksuele handeling en als ik dat woord opzoek, dan krijg ik inderdaad verschillende vindplaatsen; bij 'rozenblaadje' is alleen de plantaardige betekenis in zwang. Maar daar komt verandering in: 'Dat rozenblaadje bestaat sinds Onderworpen overigens ook in het Nederlands, want ik vond het te mooi om niet letterlijk over te nemen,' aldus Martin de Haan. 'Ik heb het expres zo vertaald dat de context de betekenis van de uitdrukking min of meer duidelijk maakt (wat in het Frans niet het geval is). En wees gerust, de gemiddelde Fransman kent de uitdrukking ook niet.'

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 25 juli.

Recensie Michel Houellebecq - De kaart en het gebied

Schrijver vermoordt zichzelf

De schrijver Michel Houellebecq en zijn hond worden op gruwelijke wijze vermoord in de nieuwe roman van Michel Houellebecq. Zijn hoofd en de kop van de hond worden zorgvuldig van het lichaam gescheiden en de rest wordt in reepjes gehakt en als een schilderij van Pollock door zijn kamer gelegd. Na tweehonderd bladzijden De kaart en het gebied zitten we midden in een politieroman.

Voor die tijd volgen we Jed Martin, een kunstenaar die wereldberoemd wordt door zijn fotografische detailopnamen van Michelinkaarten. Nadat hij een succesvolle tentoonstelling heeft gekregen, enigszins geholpen door zijn vriendin die een functie bij Michelin vervult, laat hij de fotografie achter zich en stort hij zich op het schilderen van beroemde mensen tijdens sleutelmomenten in hun leven, zoals 'Bill Gates en Steve Jobs bespreken de toekomst van de informatica' en 'De beursgang van het aandeel Beate Uhse'. Alleen zijn schilderij 'Damien Hirst en Jeff Koons verdelen onderling de kunstmarkt' vernietigt hij. De titels van de schilderijen verraden een ironische blik op de moderne consumptiemaatschappij.

Het duurt jaren voordat er een tweede tentoonstelling komt. Zijn vriendin is Jed Martin alweer kwijt. Om publiciteit te genereren vraagt hij aan Michel Houellebecq om het voorwoord te schrijven bij zijn catalogus. En zo komt de schrijver in zijn eigen roman terecht. 'De kaart en het gebied' is milder van toon dan de rest van het oeuvre van Houellebecq. Er worden nogal wat mensen uit de Franse literaire wereld en mensen van tv op de hak genomen en bespot, maar de somberheid van eerdere romans en de nadruk op de seksualiteit (zowel Jed Martin als de schrijver gaan als eenlingen door het leven) is verdwenen.

Natuurlijk komt de cynische kijk op een doorgedraaid kapitalisme wel terug, maar als Martin de schrijver bezoekt komen we ook te weten wat zijn drie perfecte producten waren: 'Paraboot Marche-schoenen, de Canon Libris-notebook met ingebouwde printer, en de Camel Legend-parka.' Helaas zijn het wel producten die tot zijn verdriet inmiddels uit de handel zijn genomen. Komisch werken ook de terzijdes. Martin en commissaris Jasselin zitten als ze naar het huis van de vermoorde schrijver rijden in een wegrestaurant en zien een zwaarlijvige man met een bord frites naar zijn hart grijpen 'alsof hij elk moment een hartaanval verwachtte te krijgen.' Op de terugweg zien ze dat het gedeelte waar de man zat met linten is afgezet. Zo incasseer je tientallen speldenprikjes die iets zeggen over de moderne wijze van consumeren.

Voor De kaart en het gebied ontving Houellebecq de Prix Goncourt, de belangrijkste literaire prijs van Frankrijk. Terecht, maar die prijs had hij al veel eerder moeten krijgen. Het is tekenend voor het literaire klimaat dat de jury de erkenning geeft nu de hardheid is verdwenen en de satirische toon de overhand krijgt. Daar zou Houellebecq wel een sneer over weten te geven, maar ja die heeft zichzelf vermoord.

Coen Peppelenbos

Michel Houellebecq - De kaart en het gebied. De Arbeiderspers, Amsterdam, 350 blz. €19,95.
Eerder gepubliceerd in de Leeuwarder Courant, 24 juni 2011

Martin de Haan, vertaler Michel Houellebecq bij Flanor

Het literair dispuut Flanor uit Groningen doet zijn uiterste best om zo weinig mogelijk mensen naar de lezingen te krijgen. Vandaag kregen we een persberichtje per mail:
'Op 24 mei zal Martin de Haan bij Literair Dispuut Flanor een lezing geven over het door hem vertaalde De kaart en het gebied van Houellebecq.'
Mooi op tijd. De plaats en de aanvangstijd ontbreken op het persbericht. Vertel het dus niet door, maar Martin de Haan treedt morgen op in Café Wolthoorn & Co en de avond begint om 20.30 (dat staat althans op de site van Flanor).