Kroniek Leeuwarder Courant: Aandacht

Aandacht

Cathelijne Esser onderzocht voor Inct hoe je als schrijver op tv kon komen. Ze interviewde redacteuren van Koffietijd, Een Vandaag, Pauw & Witteman, De Wereld Draait Door en Kunststof TV. Dat leverde interessante informatie op. Bij Koffietijd houden ze niet zo van romans 'die verder niemand gelezen heeft'. Ze zoeken het meer in een andere hoek: 'Met kookboeken zijn we altijd blij.' Ook De Wereld Draait Door vindt romans lastig, maar als de uitgever 'een leuk haakje aandraagt: een originele insteek' dan valt er nog wat van te maken. Opvallend is dat geen enkel programma op literaire gronden naar een boek kijkt.

Heleen van Royen, was te zien bij De Wereld Draait Door en in één van de laatste uitzendingen van Pauw & Witteman. Aan aandacht geen gebrek. Het Letterkundig Museum maakte deze week vol trots bekend dat er al meer dan duizend mensen waren komen kijken naar de expositie van haar selfies. Omgerekend zijn dat zo'n 120 bezoekers per dag. Twee jaar geleden kwamen er gemiddeld 198 mensen per dag naar het museum: dat betekent dus dat de exhibiotistische foto's van Van Royen zo'n dikke zeventig man per dag minder het museum in lokken. Met de verkoop van Selfmade gaat het evenmin goed: in tegenstelling tot alle vorige boeken is het nog niet gelukt om de Bestseller top 60 binnen te komen. Veel aandacht betekent niet automatisch veel verkoop. Dat is een hoopvol gegeven.


Ook RTL Boulevard heeft een eigen boekenrubriekje, Albert Verlinde ging er vanzelf wat moeilijker bij kijken. 'Kijk, als er voor op een boek geschreven wordt ‘Spectaculair meesterwerk’, dan weet ik niet hoe het met jou is, maar dan denk ik altijd: ja, dat zal dan wel. Snap je, zou dat dan echt zo mooi zijn, maar het is echt zo mooi.' Het roddelprogramma werkt samen met Bol.com en met enkele uitgevers. Zoals met uitgeverij Marmer en ja hoor, in de eerste rubriek werd een boek van Marmer lovend besproken. Daarnaast kreeg een kookboek van de 'Friezin' Rens Kroes (zus van) veel aandacht. Vroeger zag je reclamespots buiten een programma, nu zijn ze het programma.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant van 31 mei 2014.

Kroniek Leeuwarder Courant: Verwarring

Verwarring

Schrijver en journalist Herman Sandman schaarde zich bij de conservatieve criticasters van de winnaar van het Eurovisie Songfestival: 'Er waren tijden dat zo'n Conchita achter slot en grendel ging. Dit kan echt niet mensen.' 'Ik zeg: volslagen van t padje af.' Hoe kan iemand die in de cultuursector werkt en binnenkort met Meindert Talma op Oerol staat zo beperkt denken? Talma reageerde totaal anders: 'Fascinerend. Vond ook oudste dochter van 8 die een fan bleek en daarom mocht opblijven tot 'de vrouw met de baard' haar lied had gezongen. 's Nachts duwde ik volgens afspraak een envelop, met daarin vermelding van de winnaar en de klassering van Nederland, onder haar deur door. Dochter was blij de volgende ochtend, maar niet verrast door het resultaat. Ze betreurde het wel dat ik niet de achternaam van Conchita had opgeschreven. Dat was namelijk nadrukkelijk door had gezegd: "Je moet Conchita opschrijven en ook Wurst."' Oost-Groningen, zero points; Friesland, twelve points.


Gerard Reve heeft vanaf de jaren zeventig regelmatig racistische uitspraken gedaan. Op NPO doc kunnen we terugluisteren naar nooit eerder uitgezonden opnamen van Reve. Over Surinamers zegt hij: 'En dan kun je zeggen: die mensen zijn zwart en wij zijn wit en het maakt niks uit, maar het maakt helaas wel uit. (…) Je kan op je kop gaan staan, maar met alle goede wil waarmee ik bezield ben, met alle deernis waarmee ik het leven en het leed van de zwarte en de gekleurde rijksgenoot bekijk, heb ik gewoon het blanke superioriteitsgevoel jegens de zwarte wat ik met miljoenen Nederlanders deel.' Aan de ene kant voorvechter van homorechten, aan de andere kant deze rabiate onzin. Ook dat snap ik niet.

Nederland veslikt zich massaal in een hap boerenkool als Matthijs van Nieuwkerk in DWDD een foto van Heleen van Royen laat zien, een close up van een tampon die ze verwijdert. Is Van Royen een aandachtsgeile auteur of een schrijver die oprecht haar eigen vergankelijkheid in beeld brengt? Of allebei? Ook hier blijf ik in verwarring. Guus Kuijer is mild: 'Ik ben stiekem toch wel erg blij voor u dat ik niet zo dapper ben als Heleen van Royen.'

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 17 mei 2014.

Kroniek Leeuwarder Courant: Vagijn

Vagijn

Vroeger, meer dan een halve eeuw terug, heel erg vroeger dus, stond op de voorkant van het Boekenweekgeschenk geen schrijversnaam. Wel Oeroeg, geen Hella S. Haasse. Iedereen kon een novelle inzenden naar de CPNB en de beste novelle werd het Boekenweekgeschenk. Lezers konden dan uit een lijst met inzenders raden wie het boek geschreven had. Nu selecteert de CPNB elk jaar een goedverkopende auteur. Dat kan iets moois opleveren, zoals dit jaar met Tommy Wieringa, maar het kan ook literaire gedrochten voortbrengen zoals een paar jaar geleden met het erbarmelijke proza van Kader Abdolah. Een keuze voor kwaliteit, terug naar de novellenwedstrijd, zou een fijn gebaar zijn in deze tijd van hypes en bestselleritis. Zul je net zien dat Wieringa de wedstrijd wint.

Aan de vooravond van de Boekenweek maakte het Letterkundig Museum bekend dat in mei een tentoonstelling geopend wordt met selfies van een halfnaakte Heleen van Royen. Niet om aan te tonen dat de Nederlandse literatuur in de greep is van de commercialisering, maar juist om dat te vieren: 'Het Letterkundig Museum ziet Heleen van Royen als een representant van de succesvolle hedendaagse auteur en de toenemende bestsellercultuur. Mede door het inzetten van haar persoonlijkheid weet Van Royen haar lezerspubliek aan zich te binden.' Tegelijkertijd weigert Apple de verhalenbundel Fuck Machine van Charles Bukowski in de iStore te verkopen. Volgens uitgeverij Lebowski omdat er 'een keurig getrimde vagijn' op het omslag te zien is. Is nu het Letterkundig Museum te ranzig en de iStore te preuts?

   
(Filmpje: zoek de schrijver)

Vroeger, nog niet eens zo heel lang geleden, was het een eer om naar het Boekenbal te gaan. Richard de Nooy schrijft in een ironische brief aan CPNB-baas Eppo van Nispen dat hij liever niet komt 'bij een gelegenheid waar ik in de rij moet staan om plastic drankcoupons aan te schaffen en waar ik de kans loop om cabaretiers, nieuwslezers, recensenten en ander schorem tegen het lijf te lopen.' A.H.J. Dautzenberg deed in NRC Handelsblad Van Nispen een oplossing aan de hand: 'op het Boekenbal weer gewoon schrijvers en boekverkopers samen laten swingen, in plaats van opgespoten BN’ers'.

Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 8 maart 2014.

Kroniek Leeuwarder Courant: Populair

Populair

Vanaf vorige week zaterdag schrijft Nico Dijkshoorn verhaaltjes over kunst in de Volkskrant. In zijn gebruikelijke van dik hout zaagt men planken-stijl. 'Kan je het duizend keer een performance noemen, maar ik noem het gewoon een hondenstreek, 40 liter paarse verf door een huiskamer slingeren en dan ons medicijnkastje er overheen schudden.' Ik signaleerde deze nieuwe vorm van afzeikcolumnisme voor Tzum. Nico Dijkshoorn twitterde meteen dat hij dat 'genieten' vond, maar in dezelfde tweet noemde hij de kritiek "kunst fundamentalisme", een tweet daaropvolgend behoorde ik tot de 'kunstpausjes' en nog wat tweets later zette Dijkshoorn de persoonlijke aanval in: 'Coen is gewoon een beetje verdrietig, dat het allemaal niet is gelukt met dat schrijven van hem.' Nico Dijkshoorn heeft meer dan een kwart miljoen volgers op Twitter, ik dik zevenhonderd. Hij moet wel gelijk hebben.


Wie wil er niet meeprofiteren van de 'Vijftig tinten grijs'-hype? Jamal Ouariachi, David Pefko en Daan Heerma van Voss komen binnenkort met literaire varianten die respectievelijk 25, 45 en 70 als titel dragen. In die boeken wordt Hanna gevolgd in drie verschillende levensfases. De Vlaamse krant De Morgen zocht drie vrouwen die naakt met de schrijvers op de voorkant van de boekenbijlage willen gaan staan. 'Vrouwen van alle leeftijden' worden verzocht te reageren. Of de schrijvende heren de broek aanhouden is vooralsnog onduidelijk.

Knock-out in één ronde voor Badr Hari. Vanuit het niets staat Badr de biografie van Jens Olde Kalter op nummer 1 in de Bestseller top 60. Khaled Hosseini en Dan Brown hebben het nakijken. Vorige week verdween De hartsvriendin van Heleen van Royen uit diezelfde lijst. Het boek stond vijftien weken in de bestsellerlijst, waarvan vier weken in de top 10 en dat is niet onverdienstelijk. Maar vergeleken met de vorige boeken van Van Royen gaat het steeds iets slechter met de verkoop. De mannentester stond zeven weken in de top 10 en verdween na 23 weken uit de top 60. Godin van de jacht, uit 2003, stond achttien weken in de top 10 en tientallen weken in de top 60. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Ook populariteit is aan slijtage onderhevig.

Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 2 september 2013.

Kroniek Leeuwarder Courant - Hosta

Hosta

Heleen van Royen-uitgever Oscar van Gelderen ontstak op Facebook in woede over de column van vorige week. 'Wat een ongelooflijk dom stukje.' Op de site van HP/De Tijd had hij eerder nog mogen snoeven dat Nederland absoluut niet Heleen van Royen-moe was: 'Het is mooi om te zien dat literatuur bezig is met een revival in de schappen. Van Royen, Stoner, Wieringa, Knausgard: er staat veel literatuur in de top. Een jaar geleden was dat wel anders met Van der Gijp, Van der Meyde en vier keer Fifty Shades in de Top 10.' 'Je hebt gewoon niet door dat Heleen van Royen jouw E.L. James is,' facebookte ik. Van Gelderen deed toen het ergst denkbare: ik werd ontvriend.

‘Nou, om ze over de muur heen te flikkeren.’ Saskia Noort is duidelijk over wat ze wil met sommige critici. In het tv-proggramma Van der Vorst ziet sterren zei ze: ‘Ik zeg zelf nooit dat het literatuur is, ik gebruik dat woord zelden. Je schrijft een boek, een roman of een thriller en dat is aangenaam om te lezen en het ene boek leest ingewikkelder dan het andere. En wie weet dat er op een dag mensen over mijn werk zeggen: ‘Goh, dit lijkt wel…' Tot nu toe zegt niemand dat.

De laatkomer van Dimitri Verhulst is binnen een week een bestseller. De schrijver zelf is de hardste criticus van zijn eerdere werk. De helaasheid der dingen 'rammelt' zegt hij in De Morgen. De verveling van de keeper noemt hij een slecht boek 'dat niet meer mag herdrukt worden'. Over De intrede van Christus in Brussel is hij genadeloos in NRC Handelsblad: 'Ik raad alle lezers die het nog niet gekocht hebben aan om het niet te kopen.'

In de tussentijd haalt Gerbrand Bakker zijn tweede grote prijs op in Engeland. Op de vraag wat hij gaat doen met de 10.000 euro van de Independent Foreign Fiction Prize voor De omweg zegt hij tegen The Guardian: 'De prijs is fijn want dat betekent verkoop en verkoop betekent geld voor planten in mijn tuin.' De schrijver woont voor een deel in Duitsland, ver van alle literaire drukte. 'Ik ga minstens 30 hosta's kopen, en die kosten daar in de Eifel vijf euro per stuk!' verduidelijkt hij op Facebook.

Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 25 mei 2013.

Kroniek Leeuwarder Courant: Illegaal

Illegaal

Dimitri Verhulst ergert zich al enige tijd. Staatssecretaris Teeven heeft zijn riedeltje over illegalen afgedraaid. Dezelfde staatssecretaris die onlangs nog door de hele kamer werd gefeliciteerd omdat hij een debat over de dood van een van zijn illegalen overleefd had. Als Verhulst aan de beurt is, praat hij niet over zijn nieuwste boek De laatkomer, maar barst hij los. 'Ik heb een verschrikkelijk probleem met het woord "illegaal". Dat zijn mensen die je reduceert tot een zak springstof of een kilo cocaïne, maar het zijn wel verdomme mensen. En die komen hier niet voor hun lol. Die komen omdat ze vechten voor hun leven en eigenlijk mag je verdomme verschrikkelijk trots zijn dat ze de waarde van Nederland zo hoog achten dat zij denken dat ze hier welkom zullen zijn. Ik vind dat je dat verschrikkelijk aan het verloochenen bent door die het etiket "illegaal" op te plakken.' Soms vraag je je af of schrijvers nog wel een functie hebben, maar nu zit je applaudisserend voor de tv.

De website van HP/De Tijd kopte vorige week 'Nederland is Heleen van Royen-moe' maar dat was wishfull thinking, want de nieuwste roman van de glamourschrijfster kwam binnen een week op de eerste plek terecht van de bestseller top 60. Uitgever Oscar van Gelderen haalt zijn gelijk op facebook: 'Hoezo is Nederland Heleen van Royen-moe? HP/De Tijd heeft de chique om stukkie van vorige week te corrigeren. Nu de rest van de azijnpissers nog.' Misschien zit daar het probleem wel: dat uitgevers denken dat boeken beter geschreven zijn, naarmate er meer van verkocht worden.

Drie vertaalsters van Dan Brown die waren weggeborgen in een Italiaanse bunker werden maandag vrijgelaten in De Wereld Draait Door om tien minuten nietszeggend te babbelen. Tafelheer Jan Mulder houdt niet van Brown. Hij schrikt al van de letters op het glanzende omslag. 'Dat zijn stapels op Schiphol. (...) Ik houd meer van Jan Hanlo.'

De oplage van de nieuwste Nyk de Vries in de Slibreeks heeft een iets lagere oplage dan de nieuwste Dan Brown. Het omslag is echter mislukt. De abonnees kunnen binnenkort een nieuw omslag verwachten: mat gedrukt maar wel met een glanzende titel. Dat heeft een reden: het boekje heet Glans.

(Verscheen eerder op 18 mei in de Leeuwarder Courant)

Kroniek Leeuwarder Courant: Kiekjes

Kiekjes

De Gouden Boekenuil ging aan hem voorbij, maar Tommy Wieringa kreeg in Vlaanderen wel de publieksprijs. Een dure Montblanc-pen. 'Ik heb al een Montblanc-pen,' zei Wieringa. Ongebruikt, want Wieringa werkt al jaren gewoon op de computer. Afgelopen maandag had Wieringa meer succes: de Libris Literatuurprijs van 50.000 euro ging naar hem. Uit dankbaarheid sprong de schrijver om middernacht in de Amstel. Er waren tientallen fotografen aanwezig en een complete cameraploeg, maar niet toen de schrijver te water ging, terwijl dat het unieke fotomoment was. Wat blijft zijn een paar wazige twitterfoto's.

Dit jaar is het Louis Couperus-jaar, omdat de schrijver 150 jaar geleden geboren werd. Doeke Sijens en ik recenseren het complete Verzameld Werk voor Tzum. Doeke is de deskundige, ik ben de geïnteresseerde leek. We zijn bij deel 18 en hebben er nog 32 te gaan. Voor het radioprogramma Casa Luna mochten we over Louis Couperus praten. Midden in de nacht, op een verlaten Mediapark in Hilversum, in immens, maar leeg gebouw van de NTR, twee uur lang over de Haagse schrijver. Presentatrice Mieke van der Weij die haar halve Couperusbibliotheek heeft meegesleept, is geschokt als ze hoort dat Couperus nog maar weinig gelezen wordt. De reacties tijdens het programma komen vooral van ouderen. Er is één jongere die reageert: 'Kunnen die twee flikkers niet van de zender?'

Sex sells. Grootmoeder-diva Patricia Paay komt in De Wereld Draait Door vertellen met wie ze het bed heeft gedeeld en Heleen van Royen vertelt bij Pauw & Witteman dat haar stoute foto's voor de spiegel te boek worden gesteld. 'Conceptuele kunst' noemt ze de kiekjes met stukjes tiet. Guus Kuijer twittert: 'Heleen van Royen heeft me overtuigd: op veler verzoek ga ik nu ook mijn lichaam gebruiken als verkoopargument.'

Goed voorbeeld doet goed volgen. Uitgever Joost Nijsen van Podium is blij met de nominaties voor de boeken van zijn uitgeverij. Om het geluk te tarten doet hij in een column dezelfde belofte als Wieringa. Nou ja, iets zuiniger. 'Tommy Wieringa hield zijn belofte en sprong na zijn winst in de Amstel. Ik beloof u hetzelfde te doen als minstens drie van onze huidige nominaties tot hoofdprijzen leiden.' En voegt daar ietwat kouwelijk aan toe: 'Wel als het mooi weer is!'

(Verscheen eerder op 11 mei in de Leeuwarder Courant)

Marketingplan van boekhandel Schimmelpennink voor Heleen van Royen

Uitgeverij FMB geeft van alles uit, onder meer het oeuvre van Heleen van Royen. Om er niet teveel werk van te hebben, vroegen ze de boekhandels om een marketingplan op te stellen voor het nieuwe boek van Van Royen. De eigenaar van boekhandel Schimmelpennink ging daar graag op in, alhoewel ik me afvraag of men op de uitgeverij de adviezen zal opvolgen.

Leuke boekhandel lijkt me dat trouwens. Kijk eens op hun site waar vermeld staat:

We zijn even op vakantie 5 augustus 2009
Vanaf woensdag 5 augustus is alles weer normaal.
Voor spoedlopende kwestie kunt u terecht bij onze collega op nummer 173 (Boekhandel Schreurs en de Groot, tel. 3208412), maar gelieve deze mogelijkheid niet te overdrijven

.
De eigenaar heeft ook een verwijzing opgenomen naar Paul Auster onder het kopje 'Smoke'.