Kroniek Leeuwarder Courant: Inteelt

Inteelt

'Hij is van ver gekomen.' De mensen in de halfvolle aula van het Academiegebouw in Groningen keken elkaar een beetje verbaasd aan na deze bewering van schrijfster en critica Marja Pruis over schrijver en criticus Joost de Vries. De twee zitten doordeweeks tegenover elkaar op de redactie van De Groene Amsterdammer en nu mocht Pruis de gastschrijver aan de universiteit van Groningen interviewen. Zelfs de 'enigmatische' De Vries was een beetje verbaasd. Nou ja, hij kwam toch uit Heerhugowaard en had journalistiek en geschiedenis gestudeerd in Utrecht? Inderdaad, dan kom je van ver als je mag toetreden tot het walhalla van de Nederlandse literaire kritiek: De Groene Amsterdammer.

Het werd een avond vol zelffelicitaties. Pruis werkte een vragenlijstje af dat niet onderdeed voor een gemiddeld lijstje van een schoolkrantredacteur. 'Wie is je favoriete auteur?' De Vries noemde een rijtje Amerikaanse schrijvers en voegde daar haastig aan toe: 'En Marja Pruis natuurlijk.' Het leukste literaire tijdschrift was Das Magazin waar De Vries zelf voor schrijft. In dat blad publiceren ook Franca Treur en Nina Polak (die eveneens voor De Groene Amsterdammer werkt) en zij mogen over twee weken met De Vries praten in de aula.

De Vries trapte nog wat open deuren in over inspiratie en gaf enkele sweeping statements af over het schrijven: 'Iemand die niet kan schrijven, kan ook niet denken.' Douwe Draaisma, die op de eerste rij zat, vond het een wat boude bewering. 'Ik maakte een grapje,' haastte De Vries zich te zeggen.


Het werd tijd om collega's af te vallen. De boeken van Philip Huff waren veel eendimensionaler dan die van De Vries en daarom werden de boeken van de laatste niet zo snel verfilmd. Arnon Grunberg was al jaren uitgeschreven, vertoonde steeds hetzelfde kunstje. 'Kennen jullie de boeken van Grunberg een beetje?' vroeg De Vries aan de zaal, die gevuld was met echte lezers. De meesten waren gekomen omdat ze nieuwsgierig waren naar het oeuvre (twee romans, één essaybundel) van De Vries, maar dat werd bekend verondersteld.

'Dit was wel een beetje literatuur light,' zei een hoogleraar, terwijl we de statige trappen van de universiteit afdaalden.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 26 september 2015.

Kroniek Leeuwarder Courant - Oud

Oud

In de Volkskrant van vorige week vrijdag schreef beginnend schrijver Luuk Imhann een opiniestuk onder de titel 'Waarom vrouwen in mijn boekenkast ontbreken...'. Toch mooi dat de discussie die een half jaar geleden al werd opgestart door de noordelijke kranten nu is aangekomen in Amsterdam. De door Kirsten van Santen geïnitieerde actie om recensies en stukken over schrijfsters nadrukkelijk te benoemen onder het kopje 'Leesvrouwen' zorgde er in mijn geval voor dat ik ging nadenken over het aantal vrouwen dat ik uitnodigde voor mijn maandelijkse literaire talkshow in de bibliotheek in Groningen. Vanaf dit jaar zijn de verhoudingen fifty-fifty. Daarmee is de waarde van de discussie voor mij al bewezen.

In een opiniestuk in de Volkskrant van deze week somt schrijver Philip Huff (1984) de leeftijden van critici op die voor kranten en tijdschriften schrijven, de digitale media slaat hij over. Wat blijkt: de meeste critici zijn vijftig jaar en ouder. Dat is slecht, want dezelfde critici zitten ook in literaire jury's en die geven hun leeftijdgenoten grote prijzen. De toon is wat verongelijkt, terwijl Huff nou niet bepaald te klagen heeft over de aandacht die hij krijgt. Huff heeft ook al een aardige prijs binnen (de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs van 15.000 euro). Zijn laatste roman wordt zelfs verfilmd. Kortom: voor Philip Huff is het literaire carrièrepad met rozenblaadjes bestrooid!


Moet ik, net als bij de Leesvrouwen-actie, mijn gedrag veranderen? Als ik kijk naar de mensen die ik recenseer voor deze krant en voor het weblog Tzum dan kan ik niet constateren dat ik jongere schrijvers oversla. Onze chef literatuur bij de Leeuwarder Courant legt de boeken van jonge schrijvers ook niet terzijde. Integendeel zelfs: we zijn altijd benieuwd naar nieuwe stemmen. Misschien snap ik als kersverse vijftiger de leefwereld in romans van jongere schrijvers niet meer. Die mogelijkheid houd ik open, maar dan zou ik graag willen dat Huff dat bewijst met citaten uit mijn recensies. Anders heeft hij een clichébeeld geschapen van de criticus die pijprokend en portnippend die dekselse kwajongens verfoeit, terwijl hij, de viagrapillen onder handbereik, zijn gepantoffelde voeten nog eens warmt bij de open haard.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 8 november 2014.

Kroniek Leeuwarder Courant: Apart

Apart

Een simpel decor, slechts één man op het podium, een schrijver nog wel, en toch zit de hele schouwburg vol. Tom Lanoye speelde in de schouwburg in Groningen de indringende voorstelling Sprakeloos, gebaseerd op zijn autobiografische roman. Het boek gaat over de afasie en de dood van zijn moeder, maar is ook een pleidooi voor taalrijkdom. De mobieltjes zijn uit, maar toch klinkt er opeens een apart geluid door op het toneel: de traumahelikopter van het ziekenhuis erachter. Lanoye wacht tot het geluid weer versterft. 'Apocalypse Now,' vervolgt hij.

Sinds enkele jaren bestaat de DJP (Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs). Er is een publieksprijs, een juryprijs voor een Nederlands boek en een juryprijs voor een vertaald boek van elk €15.000. Tien schrijvers zijn genomineerd voor de prijs van het young adult-boek. Maar schreef Esther Gerritsen genomineerd met Dorst zo'n boek?

'Ik weet niet zo goed wat dat voor genre is. Ik herinner me alleen mijn eigen overgang in het lezen van jeugdliteratuur naar volwassen literatuur en hoe moeilijk ik dat vond. Ik denk vooral omdat de helden in jeugdboeken ook echt helden waren. Ze waren aardig, en sterk en het liep goed met ze af. Dat is welhaast het tegenovergestelde van helden uit de volwassen literatuur. Toen ik zestien was had ik die boeken van mezelf niet willen lezen. Maar op mijn 25ste weer wel.'

Philip Huff is met Niemand in de stad genomineerd.

'Mijn boek is een roman. Dat is het genre. Maar, als je zegt: het boek sluit goed aan bij de belevingswereld van of gaat over onderwerpen die jongeren bezighouden, dan kan ik dat niet ontkennen. Tegelijkertijd is er dan bijna geen boek te vinden dat niet genomineerd zou kunnen worden. Dat betekent niet dat ik niet zie dat ook dit jaar voor veel van de grote juryprijzen de genomineerde auteurs vooral weer blanke mannen van rond de vijftig waren.'

Vorige week haalde Bas Heijne het nieuws met een persbericht: hij had bij het maken van een documentaire over Louis Couperus in Indonesië het huis gevonden waar de schrijver De stille kracht schreef. Een dag later haalt Doeke Sijens, recensent van deze krant, het nieuws onderuit op het weblog Tzum. Heijne heeft zich vergist. Sijens krijgt bijval van Couperuskenners, en Heijne moest afgelopen maandag zijn ongelijk bekennen in NRC Handelsblad. Er werd niet opnieuw een persbericht gestuurd. Een fout maken is toch minder nieuwswaardig.

Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 30 maart 2013.