Kroniek Leeuwarder Courant: Zwendel

Zwendel

Om de hypes en de bestsellers te omzeilen is het raadzaam om af en toe een klassieker ter hand te nemen: een boek dat de eeuwen trotseert in plaats van de wisselvallige gunst van het publiek. In Dode zielen van Gogol uit 1842 krijg je te maken met de sympathieke zwendelaar Tsjitsjikov. Hij wordt vooral sympathiek omdat de andere personages nog negatiever worden afgeschilderd dan hijzelf. Tsjitsjikov koopt 'dode zielen' op van de landheren rond het gouvernementsstadje NN. Dode zielen zijn de overleden lijfeigenen die nog op de lijst voor de belastingen staan en de landeigenaren dus geld kosten totdat de lijst herzien wordt. Omdat de lijst maar eens in de zoveel jaar gereviseerd wordt zijn de landheren dolblij dat iemand de dode zielen opkoopt. De hebzucht wint het van wellevendheid.

De roman van Gogol is nog steeds goed te lezen en dat komt vooral door de humor. Die zit niet alleen in de karikaturen die hij maakt van de betere klasse uit die tijd, maar ook door de ellenlange uitwijdingen van de verteller. Een van de meest komische is het verhaal van de postmeester. Tsjitsjikov, die enthousiast en welwillend in het stadje werd binnengehaald, valt later ten prooi aan roddel en achterklap. De postmeester denkt bijvoorbeeld dat Tsjitsjikov dezelfde man is als kapitein Kopejkin die tijdens de oorlog een arm en been verloor en daarna een vergeefse strijd voerde voor een uitkering van de tsaar. Na maar liefst zes bladzijden merkt iemand pas op dat Tsjitsjikov geen arm en been mist. De postmeester slaat zichzelf voor de kop omdat dit 'niet meteen aan het begin van het verhaal bij hem was opgekomen.' Dit soort absurde zijwegen maakt het boek erg geestig.


Gogol wilde eigenlijk een trilogie schrijven, maar we hebben slechts deel één en een paar fragmenten van deel twee. Na deel één zou Tsjitsjikov tegen de lamp lopen, zich bekeren en uiteindelijk zou hij veranderen in een nastrevenswaardig voorbeeld voor iedere Rus. Godzijdank is het Gogol niet gelukt om deel twee (in de haard gegooid) en deel drie te schrijven. Zwendelaars zijn leuker dan kwezels.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 12 december 2015.

Moeder op de wip

Als je 50 wordt in Salland (en een groot gebied daaromheen) dan krijg je een Abraham in de tuin, een vrouw krijgt een Sara. Poppen die benadrukken hoe enorm oud je wel niet bent geworden. Dat vonden wij vroeger ook: mensen die 50 waren geworden die waren al bijna met pensioen. Daar hoorden woorden bij als middelbaar en leeftijdskorting.

Toen werden we zelf 50 en dan liggen de zaken toch anders.

Mijn moeder is vandaag 75 geworden: ook ongelooflijk oud natuurlijk, behalve als je het zelf bent. Gisteren, of wanneer was het, zat mijn moeder nog op de wip. Een beetje lachen zo met de voeten op de grond. Je ziet niet wie er op het andere eind zit, maar daar is ook een foto van. Daar zit ik te wachten tot mijn moeder een beetje leuk meespeelt. Ik hang daar maar wat in de lucht met mijn spijkerbroek aan en bruine sandalen. En zij maar lachen op die band en beneden blijven zitten. Dat is de beste manier om 75 te worden.

Kroniek Leeuwarder Courant - Loftuitingen

Loftuitingen

In deze boekencolumn wordt zo vaak verwezen naar het programma De Wereld Draait Door dat ik bang ben dat ik binnenkort verbannen wordt naar de tv-pagina's. Toch kan ik er niks aan doen, want in het derde boek op rij dat ik de afgelopen tijd lees, komt het VARA-programma voor. In Goldberg van Bert Natter is de hoofdpersoon een graag geziene gast geworden in talkshows om te praten over uiteenlopende onderwerpen. Als je maar een ander geluid laat horen dan het gros van de mensen ben je interessant. De liefde bekoelt even als hij geld voor zijn optredens gaat vragen: 'Prompt noemde de presentator, die zelf elk jaar onderwerp van gesprek was aangezien hij boven de balkenendenorm bleef verdienen, me bij de borrel Koning Sebastian de Inhalige.'

In Boem! van Bill Mensema heeft hoofdpersoon Bill Mensema in 'De Doorgedraaide Wereld' last van de 'co-presentator - de rechtse ex-hoofdredacteur van een of ander bussiness magazine' die hem vraagt of Nederland niet een te klein land is om ook nog aandacht te besteden aan schrijvers uit de buitengewesten (in dit geval Groningen). Bill krijgt het moeilijk, want elk antwoord dat hij kan geven, zal fout over komen. Hij denkt: 'Van de schrijvers die ik persoonlijk geweldig vind, woont er bijvoorbeeld geen een in de hoofdstad van welk land dan ook.' Maar hij durft het niet hardop te zeggen.


In Het laatste testament van Frans Kellendonk laat Arie Storm de verbijsterde geest van Kellendonk uitvaren tegen het boekenpanel van De Wereld Draait Door. 'Op tv is een programma waarin boekverkopers in panelvorm de boeken aanprijzen die ze de volgende dag in hun eigen winkel staan te verkopen.' Afgelopen dinsdag besprak boekhandelaar Veronie Snijder-Kramer Er moet iets gebeuren van Maartje Wortel. Na de introductie van de schrijfster van wie ze ooit een gesigneerd exemplaar kreeg met een vreemde opdracht, zei ze: 'Zo zijn deze verhalen, ze zijn schrijnend, beetje merkwaardig zijn ze en soms ook lachwekkend.' Verhalen om in te lijsten, 'een topschrijfster', loftuitte de boekhandelaar verder, alleen vergat ze te vertellen waar de verhalen over gingen. Wie de meeste superlatieven kent, is de beste gast.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 5 december.

Kroniek Leeuwarder Courant: Eierdopje

Eierdopje

Soms kun je lovend over iemand zijn en toch de wind van voren krijgen. Het overkwam columnist Bert Wagendorp, oud-medewerker van deze krant, de afgelopen week toen hij in de Volkskrant terrorisme-expert Beatrice de Graaf de hemel in prees. Driekwart column vol loftuitingen. Daarna volgde nog een humoristisch bedoelde alinea. 'De enige over wie ik me wel eens zorgen maak, is meneer De Graaf. Hoe houdt hij het vol? Zou er wel eens een héél zachtmoedige, kleine terreurgedachte door zijn hoofd gaan? Dat hij Beatrice een pannenlap of eierdopje naar het hoofd wil gooien als ze aan tafel de wereldproblemen weer eens kraakhelder uitlegt en van een oplossing voorziet?'

De reacties waren onder te verdelen in twee kampen: in het ene kamp schrijvers, meestal vrouwen, die dit stukje nogal seksistisch vonden. Aaf Brandt Corstius schreef in dezelfde krant een tegencolumn: 'Ja hoor, mevrouw De Graaf is een grote jongen en ze weet veel van terrorisme. Maar thuis is ze gewoon een door pannenlappen en eierdoppen omgeven vrouwtje. Dat we dat ons wel even realiseren als we naar haar wetenschappelijke verhaal zitten te luisteren.' In het andere kamp zitten schrijvers, meestal mannen, die mopperden dat we niet te politiek correct en humorloos moeten worden.



NRC-columniste Simone van Saarloos reageerde in de Volkskrant en wees erop dat een columnist in een column vaak een persoonlijke kwinkslag maakt. In het stuk van Wagendorp ontbrak die nog, dus werd er iets te gemakzuchtig de eierdopalinea aan vastgeplakt. Van het type: grappen aan de bar. Wie andere voorbeelden zoekt, moet eens naar een bar gaan of anderhalf uur kijken naar het tv-programma Voetbal Inside. 'Maar de wereld is zoveel breder dan de bar,' schrijft Van Saarloos. Ik ben het helemaal eens met Brandt Corstius en Van Saarloos al zal ik waarschijnlijk ook de meest vrouwonvriendelijke, racistische en homofobe dingen hebben gezegd in mijn leven om een goedkope lach te scoren en ook nu moet ik me enorm inhouden om geen foute grap te maken. Schrijfster Susan Smit biedt op Twitter de perfecte uitweg: 'Hoe zou het met mevrouw Wagendorp gesteld zijn?'

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 28 november.

De vijfde echte literaire pepernotentest - chocoladefeesteditie

Nog een week is de Goedheiligman met zijn al dan niet Zwarte Pieten in het land en dat betekent: tijd voor de literaire pepernotentest. Omdat het de vijfde keer was een chocolade-editie. 'Een eenmalige vergissing,' zei een jurylid, omdat je door de chocola, of wat daar voor door moest gaan, de pepernoot niet meer proefde. (Wij hanteren in deze toch al zo barre tijden nog steeds het woord pepernoot om ons af te zetten tegen de kruidnootfascisten.)



We voegden er nog enkele smaken aan toe uit de Pepernotenfabriek, de pop-up-stores die fabrikant met veel succes door het hele land heeft opgezet.

In de jury zaten Esther Broekman (die af en toe werd weggeroepen voor moederlijke taken), Roos Custers, Jan Glas, Coen Peppelenbos, Dolf Verlinden en Nick ter Wal (die af en toe werd weggeroepen voor vaderlijke taken). We hebben gelet op de geur en het uiterlijk, de beet en de smaak. Per pepernoot werd een eindcijfer gegeven, die werden bij elkaar opgeteld en daarna gedeeld door zes. De witte chocoladepepernoten werden overgeslagen. Pas na de test werd onthuld waar de pepernoten vandaan kwamen.


De onderstaande oordelen zijn geveld door geoefende amateurs. Hecht er geen wetenschappelijke waarde aan en eet vooral wat je zelf lekker vindt.

1 Coop - truffelpepernoten: 5,67

De winnaar komt met een zes min uit de strijd. 'Buitenkant muf en poederig, alsof de choconoot door het stof is gerold. Geur is ook stoffig,' zegt de redactrice. 'Ruikt heerlijk naar cacao,' schrijft de dokter. De brievenbezorger noteert: 'Dikke laag om doorheen te bijten.' De zingende dichter is wat negatiever: 'Ruikt naar oude suèdeschoenen.'

2 Hema: 5,55

Nog net een voldoende. 'Doorsneenoot,' meent de criticus. Ook de schilder vindt deze pepernoot 'middle of the road'. Volgens de brievenbezorger ontbreekt een 'geurvlag', terwijl de dokter peper meent te ruiken. 'Domweg goed,' zegt de schoenenfetisjiste en 'eigenlijk best wel lekker.'

3 Aldi: 5.52

Nipt voldoende. 'Modaaltje,' noteert de schilder, 'beetje saai' zegt de dokter. De dichtende zanger is opnieuw harder in zijn oordeel: 'Is geproduceerd in een ruimte waar ook chocola verwerkt wordt.' De grafdeskundige is positief en krijgt erotische fantasieën bij het eten: 'Zuigen is lekkerder.' De halve uitgever is het positiefst: 'Knaagt lekker door.' Deze noot kwam bij de Consumentenbond als lekkerste chocoladenoot uit de bus.

4 Kruidvat: 5.5

De allernipste en allerlaatste voldoende. 'Familie Doorsnee,' oordeelt de docent. 'Uiterlijk is vergelijkbaar met andere noten,' merkt de poezenliefhebster op en dat kan kloppen, omdat veel noten waarschijnlijk in dezelfde fabriek gemaakt worden. 'Wildkeutel,' is het oordeel van de schilder. 'Of je melkpoeder eet,' schrijft de zingende dichter. De Tepperspecialist zegt: 'Precies goed.'

5 Van Delft mix: 5,37

De gewoonste noot uit de Pepernootfabriek. Wel een harde. 'Om iemand mee te beschadigen bij het strooien,' test de docent. 'Glanst als de schedel van Humberto Tan,' zegt iemand die ik anoniem laat om een beschuldiging van racisme te voorkomen. De dokter vindt dat geur naar plastic geurt en krijgt bijval van de dichtende zanger die een 'condoomgeur' ontwaart. De schilder heeft opgeschreven 'terughoudend mededeelzaam', maar hij heeft de dag ervoor een auto-ongeluk meegemaakt en is nogal dizzy.

6 Albert Heijn: 5,12

Voor een van de drie vijftigers in het gezelschap een 'tandknappertje'. Maar ook een dertiger heeft moeite: 'Sabbelaar en dan: kaakbrekert!' De dokter, nog in bezit van haar melkgebit oordeelt anders: 'Crunchy.'

7 Bolletje: 4,98

Bij de gewone pepernoten onze jaarlijkse winnaar, maar de chocovariant is een stuk minder geliefd. 'Chemisch nasmaakje,' proeft de regionale weblogger. 'Jasknoopnoot,' concludeert de schilder. Bescheiden klein nootje, 'non-noot' vindt de schildersmuze. 'Het is al weg voordat je bijt,' zegt de docent. 'Dit ruikt naar een anaerobe bacterie bacterie in een open been,' herkent de dokter die de pepernoot desalniettemin met een 8 waardeert, wat ons doet afvragen wat zij doorgaan met patiënten met een open been doet.

8 Van Delft caramel: 4,8

'Hopjesvla', ruikt de een, 'gecondenseerde melk,' ruikt de ander, 'gebakken champignons,' ruikt weer een ander, 'Melkunie dubbelvla,' weer een ander, maar de dokter heeft de bedoeling van de fabrikant geraden: 'caramel'. Uit de pepernootfabriek. 'Haags hopje?' 'Werther's echte?'

9 V& D: 4,37

'Kruimelig bleekneusje,' zegt de recensent. 'Geen geur, geen bite, geen smaak,' oordeelt de dokter. 'Bij het happen laat de chocoladelaag los van de noot: afknapper!' aldus de vrouw die ook bij het verkeersongeluk betrokken was en al haar zintuigen op scherp heeft staan: 'Melkchocolade is zoals de Koetjesreep: zoet en nauwelijks cacao.' De chauffeur in kwestie noteert: 'Doucheputje.' De zingende dichter herkende de geur: 'nat vaatdoekje'.

10/11 Lidl: 4,22

'Vette rozijnen met elastiekjesgeur,' zegt de chocoladekenner. 'Vrij grote noten, zogenaamd "grof" omhuld, ambachtelijk noemen ze dat maar dit is duidelijk een fabriekstrucje,' analyseert de literaire wandelgids. De Meppelaar in het gezelschap wordt een beetje misselijk. 'Pokdalig, zwakbegaafd nootje,' vindt de schilder en hij herhaalt bij de smaak: 'Zwakbegaafd maar aandoenlijk.'

10/11 Van Delft cappuccino: 4,22

Alweer een smaak uit de pepernootfabriek. Het uiterlijk levert merkwaardige associaties op: 'Vieze luierbillen', 'schelpjes op het strand', 'geschoren kutjes'. Het nootje ruikt naar 'een kruising van kunstmatige bosbes met drop' of 'slappe café au lait' of 'kruidentuintje van oma pepernoot' of gewoon 'vies'. Bij de smaak noteren twee juryleden 'anijs' al noteert de theedrinker van het gezelschap dat het nootje naar 'goedkope koffie uit de automaat' smaakt.

12 EKO Plaza: 3,33

Bij de normale pepernotentesten altijd de hekkensluiter. 'Noot blijft acuut liggen als je strooit,' neemt de criticus waar. De geur kan niet iedereen waarderen: 'Moeders wasmandlucht.' Rubberlucht,' noteert een ander die bijval krijgt van een jurylid die 'geur van elastiekjes' opschrijft. Het uiterlijk al evenmin: 'Wrattig', 'Hobbelig als de neus van een oud mannetje', 'Mijn kleine hersentjes'

13 Van Delft - Zure mat: 2,72

Zoals de naam van dit nootje uit de Pepernootfabriek klinkt, zo smaakt hij ook. Het doet de schilder denken aan 'Geparfumeerd orgaanvlees.' De dichtende zanger herkent de Exota-smaak, waarna aan de jongeren wordt uitgelegd hoe dat smaakte. 'Gootsteenkastjeszuur'. 'Kotskleur.' 'Walgelijk.' Van deze noot wordt het minst doorgegeten. Twee juryleden hebben slechts één Zure mat-pepernoot tot zich genomen. Dankzij de schilder die deze pepernoot met een 5 bedeelde toch nog hoog geëindigd. 'Dit stop je bij het allerstoutste kind in de schoen,' zegt zijn vrouw.

14 Van Delft - Feestkruidnoten: 2,47

'M&M met een koekje.' 'Glazen knikkers.' 'Mondje chemie.' 'Ruikt naar Tupperware. Pornonootje.' 'Antikal.' En dat zijn dan nog de positieve geluiden op de formulieren. 'Dit zou niet moeten mogen,' vat de zingende dichter samen.

Conclusie: vergelijk nooit chocoladeperpernoten. Volgend jaar gewoon weer de ouderwetse pepernoot met hier en daar een schuimpje.

Kroniek Leeuwarder Courant: Gebonden

Gebonden

'Het is gewoon een paperbackje!' riep Bart Temme, boekverkoper bij Van der Velde, toen hij een filmpje zag van de nieuwe uitgeverij Das Mag waarin het nieuwste boek van Maartje Wortel van de persen rolde. Das Mag zou namelijk alles anders doen, onder meer voor 'oprichters' luxe-edities maken: 'Die is gebonden en prachtig zwart met goud.' Temme schreef op Tzum een bericht met de kop 'Das Mag Uitgevers breekt nu al met eerste belofte.' Das Mag reageerde opmerkelijk alert, daags na het oprichtingsfeestje in Paradiso in Amsterdam: 'Poeh, wat oenig van ons. Er staat gebonden maar moet genaaid staan, zo is het al tijden geleden besteld bij de drukker.' Een ruiterlijke verontschuldiging, maar een paar minuten later volgde er een nieuw bericht: 'Gebeld met drukker, het is weldegelijk gebonden. Gebonden (in katernen) kan met hard maar ook met zacht omslag.' Om daarna meteen te twitteren: 'Het boek is wel gebonden, maar Tzum snapt niet dat dit ook met zacht omslag kan. Passen jullie het aan?' Vreemd, een kwartiertje eerder vonden ze zichzelf nog 'oenig' en hadden ze een genaaide editie besteld.

@IejoorAnne @Tzum_info Poeh wat oenig van ons. Er staat gebonden maar moet genaaid staan, zo is het al tijden geleden besteld bij de drukker

— Das Mag (@dasmag) 18 november 2015

@IejoorAnne @Tzum_info Gebeld met drukker, het is weldegelijk gebonden. Gebonden (in katernen) kan met hard maar ook met zacht omslag

— Das Mag (@dasmag) 18 november 2015

@jeltenieuwhuis @Tzum_info Het boek is wel gebonden, maar tzum snapt niet dat dit ook met zacht omslag kan. Passen jullie het aan?

— Das Mag (@dasmag) 18 november 2015

Temme was niet tevreden. Als hij in de boekwinkel tegen een klant zegt dat er een gebonden luxe-exemplaar in aantocht is, dan weet hij zeker dat die klant teleurgesteld is als hij met een slap kaftje aan komt kakken. Schrijver Karel ten Haaf werkte jarenlang in een boekbinderij en gaf uitkomst: 'Wat Das Mag ‘gebonden (in katernen)’ noemt, heet: ‘ingenaaid’. En ingenaaid is echt iets anders dan gebonden. Al is het waar dat gebonden ook kan ‘met een zacht omslag’. Hamvraag is: zit het boekblok aan de rug vastgelijmd, of hangt het boekblok in de band aan schutbladen (en zit er ruimte tussen boekblok en rug)?' Ik stuurde Ten Haaf een foto van het recensie-exemplaar dat ik ontvangen had. 'Eén blik volstaat: dat is geen gebonden boek.'


Ook de Amsterdamse boekverkoper en dichter Joost Baars mengde zich in de discussie: 'De misleiding is dat uitgevers al jaren 'gebonden' boeken op de markt brengen die feitelijk zijn geplakt. Daardoor is gebonden synoniem geworden voor harde kaft.' Als lezer voel je je alleen maar genaaid.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 20 november

Column Leeuwarder Courant: Mystiek

Mystiek

Er bestaan boeken die een leven lang meegaan. Sinds de verschijning van de roman Mystiek lichaam in 1986 ben ik gefascineerd door de ideeën van Frans Kellendonk. Ik heb het boek inmiddels wel tien keer herlezen, ik heb er talloze colleges over gegeven en enkele lezingen en bij het verglijden van de tijd verandert ook mijn visie op het boek, vallen me andere passages op en blijkt dat deze roman nog niets aan zijn kracht heeft ingeboet. Er bestaan ook literaire werken die je bij herlezing enorm teleurstellen waardoor je ook teleurgesteld wordt in de vroegere versie van jezelf die om wat voor ondoorgrondelijke reden dan ook dat boek mooi had kunnen vinden.

In 1990 stierf Kellendonk, kapot gemaakt door aids en Mystiek lichaam lijkt daar al een vooraankondiging van. Een van de hoofdpersonen, Leendert, komt vanuit New York terug naar Nederland en weet dat hij de ziekte (die niet met name genoemd wordt) onder de leden heeft. Terwijl hij als homoseksueel de dood verspreidt door weer met een andere jongen naar bed te gaan, geeft zijn zus het leven door met de geboorte van haar zoon die ook nog de naam Victor draagt. Mystiek lichaam zet die tegenstelling op scherp. 'De homoseksualiteit, die buiten de geschiedenis staat en geen eigen vormen heeft, is tot imiteren en overdrijven gedoemd. (...) De homo schmiert, omdat hij nergens bestaat, behalve in het oog van de geschiedenismakende hetero. Wat in de heterowereld gebeurt als tragedie, herhaalt zich in de homowereld als klucht.'

Er bestaat tegenwoordig een tv-zender voor gays, waarbij alle clichés uit de kast gehaald worden en je als doorsnee homoseksueel er weer zo snel mogelijk in wilt. Kellendonk zou er waarschijnlijk van gegruwd hebben. Maar hoe zou de schrijver van Mystiek lichaam - nu aids niet meer een doodsvonnis inhoudt (in de westerse wereld), nu zelfs in Amerika het huwelijk is opengesteld voor gays, nu ook veel homostellen kinderen opvoeden - aankijken tegen deze maatschappij? Er is in enkele decennia iets fundamenteels ten goede veranderd. Laat dat maar aan de geschiedenis over.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 14 november 2015

Oma op de fiets

Waarschijnlijk ging het zo hard dat de foto wat onscherp is. Met z'n tweeën ga je natuurlijk twee keer zo hard. Ik weet niet meer precies waarom de tandem in het leven van mijn opa en oma kwam. Ik denk omdat gewoon fietsen dankzij de evenwichtsstoornissen van mijn oma wat gevaarlijk werd. Met mijn opa voorop, zonder hoed, dus dat duidt op erg mooi weer. Fietsen op een tandem vereist een speciale coördinatie. Zo moet je beiden tegelijk beginnen (zwaarder dan normaal) en beiden tegelijk afstappen. Elke fiets kent zijn eigen gevaren, maar zo lang het tandemfietsen werkt, werkt het.

Kroniek Leeuwarder Courant: Kapper

Kapper

Ik heb een fijne kapper. Mijn hele leven ben ik geknipt door morsige mannetjes en bijklussende huismoeders en ik dacht dat ik tot aan het einde der tijden zou moeten praten over het weer tijdens de tweemaandelijkse knipbeurt totdat er opeens een nieuwe kapperszaak opdook. Een slanke, stoere kapper, een kapsalon die zich barbershop noemt en een voortdurende stoet aan jongemannen met mooi stevig haar. Ik durfde de eerste maanden niet eens naar binnen te gaan, bang dat ik weggestuurd zou worden met mijn haargroei die zich vooral kenmerkt door te veel op de verkeerde plekken en te weinig op de goede.

Maar het is me gelukt. En voor het eerst voer ik gesprekken bij de kapper. Zijn wereld ligt mijlenver af van de mijne, maar dat geeft niet. Hij leest altijd één boek per jaar, tijdens de vakantie. In het voorjaar heb ik hem de Tavenier-trilogie gegeven, de makkelijk toegankelijke gay-soap die Doeke Sijens en ik schreven. Na twee delen hadden we er eigenlijk al genoeg van, maar toen kwam ik in Antwerpen, ter promotie van mijn roman Victorie een aardige en enthousiaste jongen tegen die wachtte op een vervolg. Victorie was meer voor 'echte lezers', vond hij, hij las nooit. Dat zette me aan het denken en daarna aan het schrijven. Met die jongen in het achterhoofd gaf ik de trilogie aan de kapper. Tijdens de volgende afspraken zei de kapper dat hij de boeken nog niet gelezen had, maar dat hij ze tijdens de vakantie zou meenemen.

Wachten op een oordeel is een lijdzaam genoegen. Zo wacht ik bijvoorbeeld al weken op een oordeel van een uitgeverij op mijn laatste manuscript. Een redacteur was positief, nu de uitgever nog. Wachten is een onbehaaglijke tussenfase.


Vanmorgen ging ik naar de kapper. Hij was op vakantie geweest. Ik was nieuwsgierig naar zijn oordeel, maar begon er zelf niet over. Hij wel. Hij had de boeken klaargelegd, maar was ze vergeten in de koffer te stoppen. In plaats daarvan had hij Dan Brown gelezen, twee boeken zelfs. Een record. Ik kon er niet over meepraten.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 7 november 2015.

Kroniek Leeuwarder Courant: Hansaplast

Hansaplast

'Soms staan er wat bakjes chips klaar en pingpongen we wat, niks geen chic gedoe. Ik ben niet het type auteur dat begraven moet worden in de Stadsschouwburg,' zei Charlotte Mutsaers in NRC Handelsblad om haar overstap van De Bezige Bij naar de nieuwe uitgeverij Das Mag toe te lichten. Erg literair klinkt die uitspraak niet en daarom is die zo goed: een auteur zoekt in eerste instantie een uitgevershuis waarbij hij zich thuisvoelt. Dat er wel degelijk inhoudelijke redenenen waren bleek uit een interview in Vrij Nederland. Daarin vertelde Mutsaers dat De Bezige Bij haar vorige boek, Koetsier Herfst, behoorlijk ingekort had: 'Het hele derde deel was eraf gehaald, ze wilden dat deel als losse roman uitgeven. Dat heb ik niet geaccepteerd en de hele geschiedenis heeft me een enorm writer’s block bezorgd.'

Das Mag, voortgekomen uit het tijdschrift Das Magazin, probeert drieduizend 'oprichters' van de uitgeverij bijeen te krijgen. Als je minimaal vijftig euro betaalt, dan krijg je de eerste drie boeken van de uitgeverij in een speciale editie thuisgestuurd. De eerste duizend oprichters meldden zich binnen vier dagen na de aankondiging van de start van de campagne. Daarna ging het wat moeizamer. Het gaat uiteindelijk om de laatste duizend mensen die zich aanmelden. Ik zat bij de eerste duizend, want alleen al het, misschien naïeve, enthousiasme waarmee de grondleggers van de uitgeverij Daniël van der Meer en Toine Donk een blad op poten hebben gezet, literaire feesten hebben georganiseerd en in een moeilijke tijd toch een uitgeverij zijn begonnen, verdient ondersteuning. Jelle Brandt Corstius, Maartje Wortel en Walter van den Berg hebben al toegezegd bij Das Mag te gaan publiceren.

Tekenen! Charlotte Mutsaers, champagne & een pen. Alles official, op naar de 3.000 oprichters voor Das Mag Uitgevers pic.twitter.com/E1pudf1hOl

— Das Mag (@dasmag) 28 oktober 2015

'In het najaar gaat er iets leuks gebeuren,' zei Charlotte Mutsaers in juli tegen mij op het festival Dichters in de Prinsentuin, 'met die jongens van Das Magazine. Maar je mag er nog niets over schrijven. Ik heb al te veel gezegd.' En zo hield ik maanden mijn mond tot ik de primeur in andere kranten zag opduiken. De heerlijke titel van haar nieuwe boek is Een harnas van Hansaplast. Als je oprichter wordt, dan komt het er ook echt.

Deze kroniek verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 31 oktober.