Tros Radar item over e-readers (28-9-'09)

Met Jean Pierre Rawie.

Top 10 Nederlandse literatuur - week 40

Rik Launspach is teruggekeerd in de top 10 (en meteen op 1) met een goedkope herdruk van zijn roman en zo duikt ook de bestseller van Jan Siebelink op in de lijst. De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende Nederlandse titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB.

1 (-) Rik Launspach - 1953, De storm (9) 18e week
2 (1) Maarten 't Hart - Verlovingstijd (10) 5e week
3 (2) Thomas Rosenboom - Zoete mond (13) 5e week
4 (3) Herman Koch - Het diner (17) 38e week
5 (4) Tommy Wieringa - Caesarion (40) 20e week
6 (-) Jan Siebelink - Knielen op een bed violen (49) 1e week
7 (5) Robert Vuijsje - Alleen maar nette mensen (59) 25e week
8 (-)
9 (-)
10 (-)

Fokas Holthuis nog digitaler

De nieuwe catalogus van Fokas Holthuis is uit en de jongste bediende heeft zich uitgeleefd op de computer. Klik op het boekje voor een vergroting en blader door de catalogus. Wie het eerst komt, wie het eerst maalt.

Open publication - Free publishing - More amsterdam

Op de voorpagina

Colleges Arthur Japin van start

Met het omgooien van een glas water en het knakken van het (inmiddels vochtig geworden) exemplaar van Privé Domein Zoals dat gaat met wonderen opende Arthur Japin zijn gastschrijversschap aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Was een beetje te bang dat ik standaardvragen zou stellen, of voor de hand liggende vragen zou overslaan omdat ik er vanuit ging dat iedereen de boeken van Japin al gelezen had en elk interview kende, maar dat is natuurlijk niet zo. Gelukkig vertelde hij veel over de nieuwe roman over Nijinsky die volgend najaar gaat verschijnen.
Tenslotte een primeur: morgen wordt bekend dat er een nieuwe Boekenbonnen komen. Driemaal raden wie er op de bon van €12,50 komt.
De komende twee weken houdt Japin aparte lezingen. Kaarten daarvoor zijn nog te koop bij Studium Generale.

Video Kopland vertaald in Duits en Engels

De documentaire 'Rutger Kopland, de taal van het verlangen' is onlangs vertaald in het Duits en het Engels. De prachtige documentaire krijg je een mooi beeld van de hele carrière van Kopland, inclusief enkele nooit eerder uitgezonden beelden (zoals Kopland als cabaretier). Tijdens het maken de documentaire raakte de dichter betrokken bij een auto-ongeluk, moest hij opgenomen worden op de afdeling waar hij vroeger hoofd van was en krabbelde hij langzaam weer op. Het eerste optreden van Kopland na de ernstige crash staat ook op band. (zie hier een fragment)

Ik kwam Lejo Siepe, een van de drijvende krachten achter Stichting Beeldlijn tegen bij de uitreiking van het Belcampo-stipendium en hij verbaasde zich erover dat er in het onderwijs weinig gedaan wordt met dit soort documentaires. Er bestaat ook een mooie en uitvoerige documenatire over Gerrit Krol (zie hier een fragment). Misschien weten docenten het niet, opperde ik. Om het geld hoeven ze het niet te laten, want de DVD's kosten 15 euri per stuk.

Optreden Firma Weijland bij Jan Glas

Filmpje van Moors magazine. We vallen wat plompverloren in het a capellalied. Let ook op het mooie woord 'kats'.

Arthur Japin op de universiteit

Vanavond vindt het openbare interview plaats mer Arthur Japin over zijn leven en werk als opwarmertje voor de gastcolleges die hij geeft aan de universiteit van Groningen. Of er nog kaartjes zijn weet ik niet. Ik hoorde dat ze de deur uit vlogen. Wie zeker wil zijn van een kaartje moet even langs het Studium Generale, Oude Boteringestraat 13, 050 - 3635460.
Ook de kaartjes voor de openbare lezingen gaan hard.

Recensie Ilja Leonard Pfeijffer & Gelya Bogatishcheva - De filosofie van de heuvel

Met een oude Batavus over de bergen

Een van de merkwaardigste reisboeken die ik ken, is geschreven door Julio Cortázar en zijn vrouw, de fotografe Carol Dunlop: De autonauten van de kosmosnelweg. De twee leggen de afstand Parijs-Marseille af met een Volkswagenbusje. Ze hebben alleen besloten om op elke parkeerplaats langs de weg te overnachten. Ze doen er drieëndertig dagen over en beschrijven elke parkeerplaats alsof ze expeditieleden zijn die het nieuwe land en de daarbij behorende gebruiken in kaart moeten brengen. Een vreemd, blijmoedig boek met een wrange nasmaak omdat Dunlop overleed aan een ernstige ziekte (het zal wel weer kanker zijn) bij de daadwerkelijke afronding van het boek.

Godzijdank is er geen sprake van ziekte bij de afronding van De filosofie van de heuvel van Ilja Leonard Pfeijffer en fotografe Gelya Bogatishcheva, maar het lezen van dat boek is net zo avontuurlijk en opwindend. Pfeijffer en zijn Russische vriendin Gelya (die hij geen vriendin mag noemen) besluiten namelijk opeens zonder voorbereiding naar Rome te fietsen. Het idee komt van de wispelturige Gelya en Pfeijffer laat zich meeslepen door haar enthousiasme. En zo vertrekken ze licht bepakt uit Leiden om eenenveertig dagen later in Rome aan te komen. Gelya heeft een sportief leven geleid en rijdt op een gele mountainbike, de ietwat gezette dichter denkt de tocht te kunnen maken op een oude Batavus racefiets.
De lichtelijk krankzinnige tocht door afgelegen streken, over heuvels en bergen, met hevige regenbuien en bloedhete zomerdagen, met stukken over de snelweg en met aanvallen van wilde zwijnen wordt door Pfeijffer met milde ironie beschreven. De dichter probeert bij elke fysieke uitdaging filosofieën te bedenken om de prestatie maar te kunnen vervolmaken. Ook psychisch is het een uitputtingslag en hij kan zich maar het beste vasthouden aan het adagium van Gelya ‘prosta tak’: alles wat belang is gebeurt gewoon zo. Een ‘flodderfilosofie’ noemt hij het nog op de eerste bladzijde van de reisbeschrijving, maar later blijkt dat die filosofie meer waard is dan elke filosofie van hemzelf.
Wat me aangenaam verraste was de nieuwe toon die uit dit boek sprak. Wie eerdere romans van Pfeijffer gelezen heeft, weet dat de schrijver houdt van bizarre taalcontructies en prachtige formuleringen, maar zichzelf niet blootgeeft. In dit boek is dat anders: de dichter toont zich naakt en beschrijft met ironie, maar oprecht zijn gevoelens. Woede, wanhoop, tederheid, verliefdheid en geluk, zonder in clichés te vervallen. Alle maskers zijn afgelegd, de nadruk ligt niet meer louter op de taal en dat maakt De filosofie van de heuvel tot een heerlijke leeservaring.
Als Cortázar en Dunlop Marseille bereiken dan maakt zich een lichte beklemming van hen meester: ‘Een zege die werd bewolkt door tranen die wij droogden in een café’. Ook Pfeijffer houdt het niet droog als hij achter Gelya Rome binnenrijdt en de schrijvers trekken dezelfde conclusie over het doel van de reis, dat van veel minder belang is dan de reis zelf. ‘De reis op de fiets naar Rome is achteraf een reis gebleken naar een nieuw leven,’ zegt Pfeijffer en als je het boek uit hebt weet je dat de dichter niet terug kan naar zijn gewone leventje in Leiden. Ik zou mezelf en anderen een Gelya willen toewensen.

Coen Peppelenbos

Ilja Leonard Pfeijffer (tekst) & Gelya Bogatishcheva (foto’s) – De filosofie van de heuvel. De Arbeiderspers, Amsterdam, 208 blz. €18,95.
Ook verschenen op Literair Nederland, 26 september 2009

Martin Ros: de hoogtepunten van 26 september

Yvonne Kroonenberg is een ongelooflijke schrijfster en Armando ook. Allemaal op radio Selexyz.

Martin Ros begint eerst een beetje te tetteren over een hervormingsdag waar hij bij is geweest, zonder dat het iets met een boek te maken heeft.

- Selexyzpresentator: U verrast me een beetje met dit verhaal, want ik zie de link met Armando of Yvonne Kroonenberg nog niet.

Armando - Eindelijk, Berlijn, Gedichten 2009

- Hij is een geweldige wandelaar. Dan trekt-ie z'n beste schoenen aan die die bij Piet van den Brul gekocht heeft, denk ik.
- Hij is nu tachtig hè. Hij sukkelt daar een beetje rond in Amstelveen.
- [Ros leest een stukje voor om te laten zien hoe Armando over het landschap schrijft, maar volgens mij is dat een stuk uit het voor- of nawoord. cp]
- [Voordat Ros zich weer verliest in beschrijvingen van de Tweede Wereldoorlog schakelt de presentator snel over naar een ander boek. cp] Selexyzpresentator: Omwille van de tijd, dit was de bundel Berlijn, maar u heeft ook de bundel Eindelijk meegenomen. Wat is dat voor boek? Dat Eindelijk dat zijn dus gedichten. Selexyzpresentator: Aha. Nee pardon, dat zijn dus korte stukken.
- Armando ziet er deftig uit met zo'n snor: het lijkt net of hij ook bij de beweging hoorde. Nee, dat hoorde hij natuurlijk helemaal niet.

Yvonne Kroonenberg - Was hij in de aanbieding?

- Zij is dus een vroege feministe. Ik haar heel vroeger al gekend.
- Je zou haast kunnen zeggen: Carmiggelt is dood geloof ik en die wordt niet meer gelezen. Het is verouderd. Selexyzpresentator: Dat eerste in ieder geval.
- En zij schrijft over hoe de mensen nu zijn. Ook die gezinnen, met die lelijke vrouwen, hè. Die vrouwen worden allemaal na vijf zes jaar heel lelijk.
- Ongelooflijk boek vind ik het. Ik vind dit een ongelooflijk slikkend [?, cp] hahahaha! Het is ongelooflijk! Het is ook, ze heeft het ook over die middelen hè, die gebruikt worden, Prozac en andere middelen, ook die dingen om een stijve te krijgen, hoe heet dat ook alweer? Die kun je tegenwoordig in allerlei clubs meteen kopen voordat je naar binnengaat. Selexyzpresentator: Viagra heet dat. Viagra!

Belcampo-stipendium uitgereikt aan Jan Glas

Toet literair Groningen was aanwezig bij de presentatie van de nieuwe bundel die Jan Glas schreef naar aanleiding van het winnen van het Belcampo-stipendium. De allereerste winnaar Louis Stiller was er, Aly Freije, Tonko Ufkes, Melle Hijlkema, Henk Puister, André Degen, Rense Sinkgraven, Jane Leusink, Lupko Ellen, Roos Custers, Dolf Verlinden, Erik Harteveld, Erik Kweksilber, Doeke Sijens, Dick Ottevangers, Sacha Landkroon en ga zo maar door. Uit Twente was AFdH-uitgever Paul Abels aan komen rijden op zijn brommer, het kon niet op.
Gedeputeerde hans Gerritsen hield een korte toespraak, waarna Anneke Claus het mooie juryrapport voorlas. Ze was wat allenig want Albertina lag met Spaanse griep in Friesland en ook Gillis Dorleijn was afwezig.
Een kort gesprek met Jan Glas volgde.
'Zit je goed?'
'Nou nee, ik moet nog even zoeken naar de juiste houding, want ik wil er wel een beetje aantrekkelijk bij zitten.'
Een van de hoogtepunten van de middag en een revelatie voor veel mensen was het optreden van de Firma Weijland die nog wat Achterhoeks in het Gronings strooiden.
Drank en hapjes na.
En petit comité met de gemotoriseerde uitgevers Peter ten Hoor en Paul Abels en natuurlijk de prijswinnaar gegeten bij de Opera. Het was een mooie middag.





(De eerste drie foto's zijn gemaakt door Alfred Vegter)

Vara-archief open

Zo langzamerhand komen er steeds meer oude tv-fragmenten op het scherp. Sinds gisteren doet de Vara ook een duit in het zakje op deze site. Natuurlijk Zo is het toevallig ook nog eens een keer, maar ook het volgende lied uit De Stratemakeropzeeshow, geschreven door Hans Dorrestijn. (Dubbelklik op het filmpje voor volledig beeld).

Nog even Boudewijn Büch over Goethe:

En dezelfde Boudewijn Büch bij Sonja over 'zijn' kind.

Bekende Vlamingen lezen boeken in De Weddenschap

In Nederland heb je BN-ers, in Vlaanderen BV-ers. Die BV-ers gaan een weddenschap aan met Stichting Lezen. Ze moeten namelijk drie boeken lezen. Op de speciale website van de Vlaamse Stichting Lezen kom je nog niet veel te weten, maar vanaf 6 oktober moet dat veranderen. Ik ken trouwens geen een van de drie Bekende Vlamingen (Matteo Simoni, Erwin Vervecken, Eline 'boeken met prentjes zijn altijd toppertjes' De Munck). Dat zegt niets, want ik ken ook geen enkele Bekende Nederlander meer sinds Mies Bouwman.

Onderzoek biologische producten in de supermarkt

Onderzoeker Bert Tomme heeft onlangs uitgerekend dat slechts 1,4% van het winkeloppervlak van Albert Heijn, Super de Boer, de Aldi en de Lidl wordt gebruikt voor de verkoop van biologische producten. Hieronder enkele reacties.

Biologische boer 1: Er klopt geen zak van dat onderzoek, want ik kan op m'n klompen aanvoelen dat het niet waar is.
Biologische boer 2: Is er ook onderzoek gedaan naar de C1000?
Biologische boer 3: De cijfers van dit onderzoek kloppen niet, want sommige producten kunnen helemaal niet biologisch zijn. Je moet dus alleen maar kijken naar producten die de mogelijk biologisch zijn
Biologische boer 1: Dat had ik op mijn klompen al aangevoeld.
Biologische boer 2: Waarom wordt de C1000 niet meegerekend? Met de C1000 erbij zouden er hele andere resultaten uit het onderzoek komen.
Supermarkteigenaar: We krijgen niet meer biologische groenten aangeleverd.
Biologische boer 1: dat moet je dan maar eens aantonen. We hebben al jarenlang biologische producten aangeboden, maar we kregen steeds het deksel op de neus.
Biologische boer 4: Het onderzoek kan pas echt goed zijn als je het percentage vergelijkt met tien jaar terug.
Biologische boer 2: Ik kom al jaren bij de C1000.
Biologische boer 5: En de Jumbo? Waarom niet de Jumbo?
Onderzoeker Bert Tomme: Misschien kunnen we het beter hebben over de manier waarop we dat percentage van 1,4% verhogen.
Biologische boer 1: Wat een shit is het allemaal hier; in de biologische winkel is het veel fijner.
Biologische boer 6: Is er wel rekening gehouden met de biologische producten die op de markt worden verkocht.
Willem Thies: Babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel babbel de babbel de babbel de BABBEL de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel babbel de BABBEL de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel babbel de BABBEL de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel babbel de BABBEL de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel de babbel BABBEL!
Biologische boer 1: Als een biologische prei door vier mensen wordt opgegeten dan moet je die prei dus eigenlijk vier keer meetellen. Dat onderzoek klopt van geen meter. Ik zei het al, ik voelde het op m'n klompen aan.

Nog een klein onderzoekje naar literaire tijdschriften (2)

Terwijl op De Contrabas en op NRC-boeken de discussie woedt over de rol van literaire tijdschriften, heb ik aan mijn eerstejaars studenten in de masterstudie Nederlands dezelfde paar vragen gesteld als aan mijn tweedegraders gisteren. 11 studenten.

Wie heeft er een abonnement op een literair tijdschrift?
- 1 persoon had twee abonnementen: De Revisor en Tzum.

Wie heeft er onlangs een literair tijdschrift ingezien?
- 1 iemand had een exemplaar van de boekenglossy Boek gelezen.
- 1 iemand had een exemplaar van de boekenglossy Hollands Diep gelezen.
- 1 iemand (dezelfde van de abonnementen) las het Friestalige blad De Moanne.

Wie heeft de afgelopen jaren een van de volgende tijdschriften ingezien?
Tirade
- 1 persoon
De Gids
- niemand
De Revisor
- 1 persoon
Hollands Maandblad
- niemand

Ik zeg er voor de zekerheid maar bij dat dit geen wetenschappelijk onderzoek was.

W. H. Auden - The Unknown Citizen

«The Unknown Citizen», de W. H. Auden from blocsdelletres on Vimeo.

Top 10 Nederlandse literatuur - week 39

Edward van de Vendel staat wel in de top 60 (op 44) met zijn boek over Ajax, maar volgens mij is dat een non-fictie boek. We zitten weer op een treurige hoeveelheid van 5 literaire boeken. De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende Nederlandse titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB.

1 (1) Maarten 't Hart - Verlovingstijd (8) 4e week
2 (2) Thomas Rosenboom - Zoete mond (11) 4e week
3 (3) Herman Koch - Het diner (14) 37e week
4 (4) Tommy Wieringa - Caesarion (31) 19e week
5 (5) Robert Vuijsje - Alleen maar nette mensen (49) 24e week
6 (-)
7 (-)
8 (-)
9 (-)
10 (-)

Nog een klein onderzoekje naar literaire tijdschriften

Terwijl op De Contrabas een lange en nogal vermoeiende discussie woedt over de rol van literaire tijdschriften, heb ik aan mijn eerstejaars studenten in de deeltijdstudie Nederlands een paar vragen gesteld. Ongeveer 40 studenten.

Wie heeft er een abonnement op een literair tijdschrift?
- niemand
- 1 persoon had (lang geleden) een abonnement gehad op het tijdschrift Liter.

Wie heeft er onlangs een literair tijdschrift ingezien?
- 1 iemand had het laatste exemplaar van de boekenglossy Boek gelezen.

Wie heeft de afgelopen jaren een van de volgende tijdschriften ingezien?
Tirade
- niemand
De Gids
- niemand
De Revisor
- niemand
Hollands Maandblad
- niemand

Ik zeg er voor de zekerheid maar bij dat dit geen wetenschappelijk onderzoek was.

Boest, een nieuwe bloemlezing

Boest is een boek, een bloemlezing met nieuw werk van negen dichters: Antoine Boute, Andy Fierens, Jess De Gruyter, Els Moors, Mauro Pawlowski, Xavier Roelens, Michaël Vandebril, Christophe Vekeman en Stijn Vranken. Bekijk de dieptereportage van de uitgever die de dichters meenam naar het Deense Boest.

Rinus is geopend met een ZKV

Normaal doen we niet aan branchevervaging, maar Paul Abels van de prachtuitgeverij AFdH stuurde me zijn impressie van de presentatie van het boek Rinus. Daarin had hij weer een ZKV gezet van A.L. Snijders. Daar kun je geen nee tegen zeggen.

Presentatie Rinusboek met ei, trui en stropdas

Zaterdag 19 september, een prachtige nazomerdag. De expositie van Rinus van den Bosch in Museum Boijmans Van Beuningen werd geopend, twee boeken over hem werden gepresenteerd: Willem Otterspeers biografische schets Flarden van een stem en AFdH’s eigen boek, Rinus. Het Auditorium van het Rotterdamse museum was tot op de laatste van de 250 stoelen bezet.

Willem Otterspeer deed iets heel moois met een ei. Tussen duim en wijsvinger hield hij zijn ei omhoog: ‘Aan de hand van de boog die dit ei straks beschrijft, zal u duidelijk worden hoe Rinus van den Bosch tegen het heden aankeek. Ik gooi dit ei straks de zaal in, beste mensen. 250 paar ogen zullen in grote concentratie de boog volgen. Daardoor zal de vlucht van het ei eindeloos lijken te duren. Dat geeft ons tijd om ons leven te veranderen.’ Otterspeer wierp het ei.

Pianiste Tamara Roemjantsew speelde Ravel. Vanuit Frankrijk sprak even later A.L. Snijders telefonisch de zaal toe. Hij wist niet meer precies wie er begonnen was met vechten bij zijn eerste ontmoeting met Rinus in 1957. Daarna las Snijders dit zkv voor:

Het alledaagse leven

Ik liep met Rinus door het bos en wees hem een huis waar twee ijverige kunstenaars woonden. De vrouw maakte schilderijen, de man tekende volgens het motto van middeleeuwse graveurs, nulla dies sine linea, geen dag zonder lijn. Rinus trok een vies gezicht en zei dat ik na zijn dood aan de mensen moest uitleggen dat hij eigenlijk nooit gewerkt had. Aanvankelijk beschouwde ik dat als een provocatie om de burgerman te schokken. Later verbond ik zijn uitspraak met het niet-handelen van de taoïsten, de Weg is bestendig daadloos, nochtans blijft niets ongedaan. Maar sinds ik de uitspraak van Peter Struycken over Rinus heb gelezen, heb ik mijn mening weer veranderd. Voor Rinus ging het niet om de kunst, het ging hem om het alledaagse leven.
Struycken schrijft in 1970: ‘Men stelt zich gemakkelijk een kunstenaar voor die niet wèg te sleuren is van zijn werk en men heeft volledig vertrouwen in dat werk zolang hij maar een demonstratie geeft van een zenuwslopende activiteit – overal exposeren, theorieën, gelul over kunst. Men stelt zich veel minder gemakkelijk het omgekeerde voor, namelijk iemand die in het geheel niet demonstreert dat werken een onverbiddelijke noodzaak is, zónder welke het leven geen zin meer zou hebben. Sterker nog, iemand die een demonstratie geeft dat het leven, in de meest uitgebreide zin, een onverbiddelijke noodzaak is, zonder welke het werk überhaupt geen zin zou hebben. Die enorme overtuiging, dat plezier-in-het-werk iets is zoals men plezier kan hebben in àlle dingen die het dagelijks leven betreffen – en het alledaagse leven op zó grondige wijze te beoefenen komt op mij over als een sensatie.’
Hij heeft gelijk, Rinus was een sensatie. Ik heb deze meesterlijke passage gelezen in het prachtige boek over Rinus van Willem Otterspeer. (Meesterlijk en prachtig, u merkt dat ik me niet inhoud.) Hij heeft het boek samengesteld uit losse papieren en papiertjes, toevallig verzameld in een bananendoos. Het is voor mij geen onbekend terrein, maar ik moet toch zeggen dat er heel veel details nieuw voor me waren. Ik werd weer gegrepen door zijn onnavolgbare manier van schrijven, waar ik aan verslaafd was en die ik wilde kopiëren. Na het boek van Otterspeer pakte ik een willekeurige brief van Rinus en las een paar willekeurige zinnen van 5 maart 1961. ‘[ ] met zijn arm jaagt hij het verdraaide beeld als een insect terug, na zichzelf gevonden te hebben zal hij zich wegsmijten in een duistere diepte, om daarna een heelal te beginnen. Een weergaloze durf om af te rekenen met de oude ingevreten principes die ik nog geen uur geleden tot het uiterste zou verdedigen. De tijd van de zelfverloochening en het nederwerpen voor een steen of het herboren worden in een nieuwe koe uit de sloot, dit behoort voor mij zoals al het geschapen boerenbedrog in de archieven van mijn verleden.’
Van zulke brieven heb ik er talloze ontvangen, en altijd stond er wel iets in als ‘herboren worden als een nieuwe koe uit de sloot’. Ik heb een rijk verleden.

Het slotwoord was aan Tommy Wieringa. Hij koppelde zijn verhaal uit het Rinusboek virtuoos aan verse kunstervaringen op de Biënnale in Venetië. De moraal volgens schrijver dezes: goede kunst behoeft geen uitgebreide kunsthistorische toelichting. Goede kunst is bezield, getuigt van rijkdom aan ideeën. Zulke kunst maakte Rinus van den Bosch. Wieringa noemde hem ‘een kerel, een Macher, een macho’. Diederiekje Bok, de stiefdochter van Van den Bosch, gastconservator en samen met Martien Frijns de maker van het Rinusboek betrad het podium. Zij knipte een rituele gleuf in Wieringa’s trui en trok daar zijn stropdas door. Daarmee was de expositie geopend, daarmee werden de beide boeken ook plechtig de wereld ingezonden.

Paul Abels

Arthur Japin genomineerd voor de Televizier Talent Award

Heb zojuist gestemd voor de Televizier-ring. Dat kan iedereen doen als je je maar eerst even registreert. Dat kan allemaal hier. Het leuke is dat je dit jaar ook een schrijver kunt nomineren. Arthur Japin is dankzij de presentatie van QI namelijk genomineerd in de categorie Televizier Talent Award.
Voor de rest heb ik gestemd op Pauw en Witteman, omdat ik daar de tv wel eens voor aanzet, Arie Boomsma omdat hij toch een mooi lichaam heeft in de Linda, op Floortje Dessing omdat ze toch wat inhoud weet te geven aan wezenloze reisprogramma's en op het Klokhuis omdat ik geen enkel ander kinderprogramma ken.
Maar mijn oproep moge duidelijk zijn: stem op Arthur Japin voor de Televizier Talent Award.

Uit de kast, uit de klas

20080802-1357-18(1)
Originally uploaded by Geoff Coupe

Heb een petitie ondertekend. Als je met het onderstaande eens bent, dan kun je hier die petitie medeondertekenen. Met zo'n uitbundige minister zal er toch wel iets gebeuren, hoop ik.

Uit de kast, uit de klas

Wij,
Bezorgde Nederlanders,

constateren
• Dat de Nederlandse wet scholen op religieuze grondslag nog altijd het recht geeft om lesbische, homoseksuele of biseksuele leerlingen van school te sturen;
• Dat het bezoeken van Gay Pride, lidmaatschap van een homo organisatie of het op andere wijze openlijk uiting geven aan je seksuele voorkeur daarvoor al voldoende aanleiding kan zijn, als daarmee de grondslag van de school wordt geschonden;
• Dat de Nederlandse wet scholen op religieuze grondslag ook nog altijd het recht geeft om lesbische, homoseksuele en biseksuele docenten te ontslaan die openlijk uiting geven aan hun seksuele voorkeur;
• Dat de Nederlandse wet op deze wijze discriminatie van lesbiennes, homoseksuelen en biseksuelen legitimeert;
• Dat Nederland hierover op de vingers is getikt door de Europese Commissie, de Raad van Europa en de Commissie Gelijke behandeling;
• Dat de regering de besluitvorming op dit punt al 3 jaar voor zich uit schuift.

en verzoeken
• De regering en het parlement deze discriminerende wetgeving (de zogenaamde ‘enkele feit constructie’ uit de Algemene Wet Gelijke Behandeling) nog dit jaar af te schaffen;
• Deze wetgeving niet te vervangen door andere regels die discriminatie van lesbiennes, homoseksuelen en biseksuelen op school op welke wijze dan ook mogelijk maakt;
• Daarover uiterlijk tijdens het op 30 september 2009 geplande overleg in de Tweede Kamer een besluit te nemen.

De Pieterpotten bij Selexyz Scholtens (2)

De Pieterpotten bij Selexyz Scholtens

Homomotormannenmode

Ben zaterdag met Jan Glas op reportage geweest in Hoogeveen. Wij houden van treurige steden. Voor een boek dat volgend jaar gaat verschijnen bij uitgeverij AFdH interviewen we een paar homomotormannen. Tot nu toe voldoen die totaal niet aan de vooroordelen die je zou kunnen hebben (wij dus hadden) . Het is goed dat je ook geconfronteerd wordt met je eigen denktekort.
Aan het einde van de middag vroeg Jan Glas of hij de helm ook eens op mocht ('Ik koop altijd kindermutsjes bij de Hema, dus een helm is altijd te groot.'). Dat had hij beter niet kunnen doen. De eerste foto was nog wel vrolijk, maar de helm moest ook weer af en er werd wat gewrikt en getrokken en het was verbazingwekkend en ook wel licht verontrustend dat we toen een zacht, maar niettemin duidelijk 'plop' hoorden.

Martin Ros: de hoogtepunten van 19 september

Veel gedoe over T.E. Lawrence zonder dat je iets over het boek te weten komt. Ook nog Dries van Agt en gelukkig is de Tweede Wereldoorlog weer terug. Allemaal op radio Selexyz.

Dries van Agt - Een schreeuw om recht

- Hij heeft kabinetten geleid, was een doorbraakfiguur in de CDA en heeft ook veel affaires gehad rond zijn ministerschap, is ook nog ambassadeur in Japan geweest, afijn, liefhebber van het wielrennen. Dus deze man heeft een, is een draaikontfiguur.
- En die [de joden, cp] stuitten dus op wie? Op die Palestijnen! Die hadden hun tuintjes, die hadden hun ongelooflijke olijfbomen die nu dus gerooid zijn voor een groot deel door de Israeliërs, maar daar leefden ze van. Armoedzaaiers! Geen televisie in huis alleen veel kindjes want ze vermenigvuldigden zich nogal.

T.E. Lawrence - Zeven zuilen van wijsheid

- Ze [de Arabieren, cp] rijden graag drie dagen op een kameel zonder water door de woestijn. Dat doen Arabieren. Het is een ongelooflijk star, abstract volk.
- Hij is onecht kind en zijn vader trok zich later terug en ging toch weer leven met die vrouw van die onechte kinderen. Die kreeg ook nog elf dochters: dus die Lawrence heeft een gruwelijke jeugd gehad.
- Ook zijn seksuele leven rammelde aan alle kanten, maar daar ga ik nu maar niet te diep op in.

Richard Overy - 1939

- Een oorlog die natuurlijk, daar kunnen we niet omheen draaien, ontketend is door Hi, Hitler! [En voor de rest weer tetterdetetterdetetter, cp]

Witte Veder

Witte Veder

Als ik later klein word
dan wil ik graag indiaan zijn
met een fors torso boven
en een lendenlapje onder.

Mijn moeder kreeg haar eerste
wee bij de dameskapper.
Dat had een teken moeten zijn.

Ik wil een stoere naam: Dappere Bison
of Sterke Stier en van me afslaan
als de grote jongens het voetbalveld
innemen, het enige doel veroveren,
mijn broer op het gras nagelen
en van mij Hijgend Hert maken
dat om zijn moeder roept.

Waarom gaat schaamte langer mee dan geluk?

Als padvinder verdwaalde ik, elk spoor
dat ik zocht liep dood in een overvol hoofd.
Hoe kwam het dat de indianen altijd verloren
bij de strijd om het fort op zolder,
het fort van plastic palen,
ze in verhalen en op tv
altijd aan de horizon verdwenen.
Elke keer moest ik wenen,
heimelijk verliefd op Witte Veder.

Coen Peppelenbos

A star is born

Vanmiddag een cameraploeg over de vloer bij Uitgeverij kleine Uil. Mobieltjes uit en draaien maar. Het zou moeten gaan over de nieuwe mogelijkheden op internet: Facebook, Twitter, Hyves en hoe je die kunt inzetten. Me the media-man Peter ten Hoor, verwoed Twitteraar en overal geLinkIn dat het een aard heeft, vergat ter plekke alles wat hij deed met de nieuwe media. Op de vraag hoe de uitgeverij de potentiële koper benaderde, bleef het lang stil.
'Je mag ook wel meedenken,' zei hij toen tegen mij. (Oké: folders, nieuwsbrieven, websites etc.)
Daarna ging het iets beter. Behalve toen Peter 'zoals ik net als zei' zei. Dat is niet handig, want dan kun je niet in het fragment knippen.
Tot slot nog een scène waarbij Peter quasi nonchalant naar de boekenkast loopt, verwonderd een boek uit de kast trekt (Me the media) en dan weer wegloopt. Ging redelijk goed, alhoewel je altijd stevig gaat nadenken als iemand zegt dat je 'gewoon' moet lopen. Het ging bijna goed in één take, maar bij het omdraaien en weer weglopen keek de uitgever nog even schalks naar de camera.
'De volgende keer moet je maar naar de camera zwaaien,' zei iemand van het team cynisch, waarop Peter voor de tweede keer heel gewoon naar zijn boekenkast liep en het boek uit de kast trok.
'Phooh,' twitterde de uitgever na afloop, 'net een tv-opname gemaakt. Heb meteen weer veel repect voor ONM-acteurs.'

Veel werk dat niets oplevert

Mijn opa en oma bezaten een bibliotheek in Wijhe, de Sing Sing bibliotheek. Mijn dichtbundel heb ik Sing Sing genoemd uit eerbetoon en ook omdat alles bewaard moet blijven, ook namen. Helaas heb ik alleen maar geleende herinneringen aan deze bibliotheek. Naast een bibliotheek hadden mijn opa en oma ook nog een speelgoedwinkel en een handel in huishoudelijke artikelen en bijouterieën in een vrij klein pand. Uiteindelijk werd alles opgekocht. Ik heb nog een paar boeken van de Sing Sing bibliotheek in de kast. ‘Veel werk dat niets opleverde,’ zei mijn moeder wel eens.
Ik ging altijd graag naar een bibliotheek omdat ik een ongebreidelde interesse in alles had en in de bibliotheek stond alles. Toen ik vanuit mijn geboorteplaats Raalte (1 bieb) verhuisde naar Groningen namen de bibliotheken toe. De universiteitsbibliotheek en de instituutsbibliotheken, de centrale bibliotheek aan de Vismarkt en dan nog vele filialen en overal boeken die men elders weer niet had. Zo heb ik lang rondgelopen in de Sionskerk en heb ik alle boeken verkend in de bibliotheek in Paddepoel. Opgeheven allebei.
Dat is een patroon in mijn geschiedenis met bibliotheken: ze verdwijnen allemaal. Het nieuwe gebouw aan de Boteringestraat heeft mij nooit kunnen bekoren. Ik mis een roltrap. Ik mis hoeken en gaten waar je onbespied kunt neuzen. En nu hebben ze ook nog felle kleuren op de muur gekliederd om de bezoekers een epileptische aanval te bezorgen. Er is geen leuke baliemeneer meer die iets aardigs tegen je zegt; slechts een computer die bevelen geeft. Kinderen schreeuwen, hangjongeren spelen luidruchtig een spelletje en soms zitten er oranjegejurkte priesters zandtaartjes te bakken midden in de bieb. Het ergst van alles is dat men ook nog heel veel boeken wegdoet. ‘We zijn geen archief,’ zei een goede vriend van me die bij de bibliotheek werkt. Hij keek er een beetje vies bij. Een archief moet wel het laagste van het laagste zijn.
In diepste wezen ben ik een archivaris die vindt dat alles moet blijven zoals het was. Oude boeken moeten worden opgelapt, de bibliothecaris moet terug achter de balie in plaats van op een kruk achter een borreltafeltje, de filialen moeten weer open en uitgebreid worden en de bibliotheek in Wijhe moet weer Sing Sing heten. Pas dan komt het met de wereld weer goed.

Coen Peppelenbos
(Verscheen in Bindwerk, nummer 50)

Bart Temme maakt slapende tijdschriftredacteuren wakker

Er is de laatste jaren veel geschreven over de rol van literaire tijdschriften. De teneur was meestal negatief. Karel Berkhout ('Oprollen die bende') in Nrc Handelsblad en iets genuanceerder Lisa Kuitert schreven al over de tanende invloed van de literaire tijdschriften die vooral een ons-kent-ons-karakter hebben.
Bart Temme heeft onlangs een masterscriptie geschreven waarbij hij objectief probeerde te onderzoeken wat de invloed van tijdschriften nu is. Dat onderzoek is op de site van De Contrabas na te lezen.
Meteen vliegt de kritiek hem om de oren, merkwaardig genoeg door mensen die de scriptie niet lezen, zelfs niet eens willen lezen. Dan geef je jezelf toch wel een brevet van onvermogen.
Bastiaan Bommeljé van dat enorm enerverende, altijd weer het literaire debat aanzwengelende Hollands Maandblad meent met een paar persoonlijke aanvallen ('evenmin bedoel ik te zeggen dat de scriptie van Temme shit is in de categorie Van Rooijen [sic, cp]') het debat te kunnen voeren en de altijd breedvoerig formulerende dichter-criticus Willem Thies geeft bij voorbaat al hoog op van zijn onwil ('Ik heb de volledige scriptie ook niet gelezen, en ben dat ook niet van plan'). Tja, zo wordt dat nooit wat met het literaire debat.
Ook Henk Pröpper van het NLPVF schiet meteen in de verdediging (zie Woest en Ledig). Hij moet natuurlijk wel zijn eigen beleid verdedigen, maar het is de vraag of er niet eens wat geschoven kan worden met gelden. Ik denk dat een site als De Contrabas na al die jaren wel bewezen heeft dat het een structurele subsidie verdient. Daar gebeurt meer dan in menig literair tijdschrift.
(foto van Bart Temme door Marc Mollema in Boekhandel Van der Velde in Leeuwarden)

Recensie: Toby Litt - Ik ben de drummer van de band okay

Het ultieme bandjesboek

In iedere recensie, en deze dus ook, over Toby Litt wordt de opmerking gemaakt dat de eerste letters van de titels van zijn boeken het alfabet volgen. In Engeland tenminste, in Nederland is die grap verdwenen in de vertalingen. Zijn negende boek begint met een I en gelukkig bleef die letter onveranderd bij Ik ben de drummer van de band okay.

Het zoveelste bandjesboek denk je. Vooral in Engeland zijn ze er nog al dol op, maar ook in Nederland kun je enkele voorbeelden aanwijzen (zoals Vreeland van Jerry Goossens). Het is een genre waar de clichés nogal op de loer liggen. De opkomst van de band, het drugsgebruik, de seks met gewillige fans, de neergang, de foute managers: de verhaallijn ligt als het ware al vast.
Dat is ook een beetje het manco van deze roman die over de Canadese popband ‘okay’ gaat. De drummer, de rustigste van het viertal vertelt het hele verhaal en alle hierboven genoemde elementen komen erin voor. Syph de drugsgebruikende leadzanger die alle mooie meisjes het bed in krijgt, Mono de in zichzelf gekeerde gitarist die van vissen houdt, Crab de gitarist die aan de drank is en heel rock-‘n-roll verloedert en de drummer Clap die altijd achteraan staat en die boeddhist wordt. Wat je ook kunt bedenken bij een band: het komt erin voor, inclusief longkanker op latere leeftijd en een benefietconcert.
Hoewel het boek leest als een trein en vol humor zit, krijg je toch enige wrevel vanwege het gebrek aan originaliteit tot je je bedenkt dat je dit boek ook kunt lezen als een pastiche op het bandjesboek. Dat zou helemaal passen bij Toby Litt die elke roman totaal laat verschillen van de voorgangers en steeds een ander genre uitprobeert.
Vanaf dat moment wordt het lezen nog leuker, want je volgt de band (die natuurlijk uit elkaar valt en weer bijeen komt, te maken krijgt met soloprojecten en reünies) en je volgt de schrijver die alle mogelijke kenmerken van het bandleven in het verhaal vlecht. Op het eind is zelfs een discografie opgenomen, natuurlijk met het album ‘OKAY: MTV UNPLUGGED’. Je weet dan ook dat de volgende schrijver over een band het moeilijk gaat krijgen, want het ultieme bandjesboek is al geschreven.

Coen Peppelenbos

TOBY LITT: Ik ben de drummer van de band okay. Vertaald door Irving Pardoen. Anthos, Amsterdam, 285 blz. €19,95.
Verscheen eerder in de Leeuwarder Courant, 11 september 2009

Top 10 Nederlandse literatuur - week 38

Nee, we doen niet mee aan de mode om Heleen van Royen opeens tot de literatuur te rekenen. Als zelfs Arjan Peters haar al interviewt. We blijven sterk. Alweer geen volle top 10. Bril en Japin zijn verdwenen van de lijst; Pfeijffer is nieuw.
De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende Nederlandse titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB.

1 (1) Maarten 't Hart - Verlovingstijd (6) 3e week
2 (2) Thomas Rosenboom - Zoete mond (11) 3e week
3 (3) Herman Koch - Het diner (15) 36e week
4 (4) Tommy Wieringa - Caesarion (30) 18e week
5 (5) Robert Vuijsje - Alleen maar nette mensen (41) 23e week
6 (-) Ilja Leonard Pfeijffer & Gelya Bogatishcheva - De filosofie van de heuvel (58) (1e week)
7 (-)
8 (-)
9 (-)
10 (-)

NHL: Hoe de telefoon op te nemen

Soms hoef je nauwelijks commentaar te leveren bij de eindeloze stroom informatie die je bij ons van hogerhand op je bureau krijgt. Zo kregen we onlangs een peperduur boekje vol plaatjes met succesvolle studenten van godweetwaar in de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden hogeschool (iedereen gooit dat ding meteen in de papierbak), daarnaast een pen, en een officiële brief met richtlijnen voor de jongste dag.
Wij zijn namelijk debiel. Er zijn mensen die al die vernieuwingen niet snappen en die mensen dat zijn wij. Wij zeggen bijvoorbeeld Noordelijke Hogeschool Leeuwarden hogeschool, maar dat is niet goed.

'Een nieuwe naam

NHL Hogeschool, dat is per 1 september de nieuwe naam van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden.
De naam NHL Hogeschool wordt gebruikt zonder lidwoord. Bv. Je studeert aan NHL Hogeschool. En niet aan de NHL Hogeschool.
In lopende teksten, als NHL Hogeschool al eens genoemd is, mag je ook kortweg spreken van de NHL. In dit geval wordt wel een lidwoord gebruikt.'

Eerst maar een cursus alineaindeling volgen en dan de vervolgcurus 'Hoe formuleer ik een zin', denk ik dan, voordat je ons gaat zeggen waar we wel of niet een lidwoord mogen plaatsen.
Ik werk op hogeschool.

Dat was slechts het begin van de richtlijnen. Ook het volgende stukje is huiveringwekkend.

'Hoe de telefoon op te nemen

De nieuwe naam heeft onder andere gevolgen voor de manier waarop we de telefoon beantwoorden.

Goede(morgen), NHL Hogeschool. U spreekt met.....

Maak je gebruik van voicemail of een antwoordapparaat, wil je dan ook hier je boodschap aanpassen?'

Dit moet wel door iemand met een communicatie-achtergrond zijn geschreven. Die houden van veel puntjes..... Problemen doemen op als het middag is. Wat zeggen we dan?
- Goede, NHL Hogeschool. U spreekt met Coen Peppelenbos. Dat ik zo raar telefoon opneem komt door afdeling Communicatie op Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Hogeschool. Wat is naam.....?

Daarna gaat het maar door. 'Hoe het nieuwe NHL briefpaper te gebruiken' (dat lijkt me sowieso al fout volgens de eerder opgestelde richtlijnen. Het moet zijn: Hoe het nieuwe NHL Hogeschool-briefpapier te gebruiken, of Hoe het nieuwe de NHL-briefpapier te gebruiken).
Na de richtlijn Hoe nieuwe visitekaartjes te bestellen komt de richtlijn Hoe het nieuwe NHL logo te gebruiken (dat lijkt me sowieso al fout volgens de eerder opgestelde richtlijnen. Het moet zijn: Hoe het nieuwe NHL Hogeschool-logo te gebruiken, of Hoe het nieuwe de NHL-logo te gebruiken). Ik zou mensen ook altijd aanraden om een vraagteken te zetten aan het einde van een vraagzin.
Hoe gebruik je een logo? De eerste richtlijn is heel nuttig:
'De keuze voor de witte of de zwarte variant van het logo is afankelijk van de achtergrond. Het zwarte logo is het voorkeurslogo.'
Dat vereist nog wel enige uitleg, want er zijn natuurlijk van die domme werknemers die op een wit papier een wit logo zetten. Dat is niet handig.
Als we een briefje naar onze internationale contacten sturen, dan heten we geen Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Hogeschool meer, we gebruiken dan 'University of Applied Sciences'. Dat je niet denkt dat je met een stel onkundige types te maken hebt.

Aly Freije wint Literaire Prijs van Stichting het Grunneger Bouk

aly freije
Originally uploaded by janGlas

GRONINGEN - Aly Freije krijgt de Literaire Prijs over de jaren 2006 tot en met 2008 van de Stichting 't Grunneger Bouk.

Freije ontvangt de prijs voor haar gedichtenserie 'In lichtbundels daanst 't stof'. Door de beschrijving van het landschap in Andalusië roept de dichteres herinneringen op aan haar jeugd en de boerderij van haar ouders in Veelerveen. De cyclus is na te lezen in de bundel Wondpoeier.

De prijs, 2250 euro en een oorkonde, wordt op 3 oktober uitgereikt tijdens de Dag van 't Grunneger Bouk in Delfzijl.

NHL: Willem Smink weblogt (13)

Het was even schrikken, maar vorige week donderdag stond er opeens een nieuw blogje van Willem Smink, de baas van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden hogeschool, op mijn.nhl.nl. Het vijfde blogje (271 woorden) alweer dit kalenderjaar. Niet met een uitleg over de bonussen bij de salarissen in de top van NHL hogeschool, nee, Willem komt met een waarschuwing. Plasterk wil namelijk het Hoger Onderwijs herorganiseren en Willem is bang dat ze aan zijn toko komen.

Gebruikte hij in column vier van dit jaar (drie maanden terug) nog allerlei woorden die de eigen bezuinigingen moesten verdedigen (extra huisvestingslasten, extra kosten, negatief resultaat, dagelijkse kosten en baten, incidentele meevallers, incidentele tegenvallers etc. etc.), nu ziet hij de bezuinigingen van het Rijk aankomen en dan staat Willem opeens op de barricaden.

'We naderen de periode waarin de rijksoverheid drastisch gaat bezuinigen. Een andere commissie is bezig voorstellen te bedenken om ca. 35 miljard structureel te kunnen bezuinigen. Het is onwaarschijnlijk dat de sector hoger onderwijs buiten schot blijft. De kans is groot dat collegegelden omhoog gaan, prijsstijgingen niet worden gecompenseerd, de studiefinanciering op de kop gaat, etc. Onder zulke omstandigheden is het losschroeven van het huidige stelsel riskant. Voordat je het weet ben je weer een flinke hap uit je budget kwijt.'

Je kijkt ernaar en je wordt er niet warm of koud van. Dit is ritueel klagen. Als Willem in het kabinet had gezeten, dan had hij de woorden van Plasterk ten volle beaamd. Maar hij zit een treetje lager en dan moet je je teweer stellen. Hopelijk komt hij ook nog eens op ons niveau (de werkvloer, c'est moi) dan kan hij amok maken tegen zijn eigen plannen.

Ewoud Sanders over de Tzum-zin

Interessante column vandaag van Ewoud Sanders over de Tzum-prijs in de NRC. Sanders vindt de zin niet mooi, dat mag, maar heeft vervolgens geen argumenten. Om het gebrek aan inhoudelijke kritiek te verbloemen, probeert hij de prijs verdacht te maken: er zijn te weinig inzenders, de jury kiest uit te weinig boeken, maar bovenal: de jury komt uit Groningen.
De NRC-lezer duikt van schrik onder de bank. Een jury uit Groningen: dat gaat toch tegen alle regels in. Jury's komen immers altijd uit Amsterdam! Wat denken ze daar wel niet in het noorden (een westerling zegt dan altijd het 'verre noorden').

'Ik weet niet of u regelmatig het tijdschrift Tzum leest, maar ik niet. Het is een klein literair tijdschrift dat sinds 2000 vier keer per jaar verschijnt. Het wordt uitgegeven door een Groningse uitgeverij, de Kleine Uil.'

De implicatie is: als ik Ewoud Sanders de Tzum al niet lees, dan zult u dat helemaal niet doen. Daarna een klein foutje: Tzum verschijnt al sinds 1998, maar sinds 2000 wordt het blad uitgegeven door een 'Groningse' uitgeverij. De NRC-lezer ligt al op de grond verlamd van angst. Groningen, u weet wel, waar de barbarij nog heerst.
Benieuwd of Sanders bij de Bezige Bij ook erbij zet dat het een Amsterdamse uitgeverij is. Of laten we de Amsterdamse uitgeverij Prometheus nemen waar de cadeauboekjes van Sanders worden uitgegeven.

'De prijs, hoe onschuldig en onbeduidend verder ook, laat in ieder geval zien hoe men in literaire kringen in Groningen denkt dat een goede Nederlandse zin eruit zou moeten zien: lang, met veel bijzinnen, gezwollen beeldspraak, ongewone woorden en een moeilijk of niet te begrijpen eind.'

Sanders heeft blijkbaar niet naar de winnaars van de afgelopen jaren gekeken (dat kan hier op de site van de Groningse Uitgeverij kleine Uil). Hij is er ook nog niet helemaal uit of hij het einde van de zin moeilijk vindt of gewoon niet begrijpt. Dat laatste zou wel een afgang zijn voor iemand die over taal schrijft. Tja, en dan weer die 'literaire kringen in Groningen'. De NRC-lezer gruwt achter zijn krantje. Je ziet de taaldeskundige samenspannen met zijn publiek omdat hij bij de constructie 'literaire kringen in Groningen' blijkbaar dezelfde minachting en net zo'n gebrek aan kennis veronderstelt bij zijn lezers.

Het laatste cadeauboekje van Ewoud Sanders Aarsrivalen, scheldkarbonades en terminale baden is nog te koop bij Bol.com

Zoete mond van Rosenboom in Hoogeveen

Op de weg naar Hoogeveen komen we Jan Veldman tegen (die de avond daarvoor een 'gig' had in Siddeburen als pazzipant). Voor het eerst in leven de lijve. Na Hoogeveen gingen de treinen over in bussen en konden we het multitalent uitzwaaien, terwijl wij de stad inliepen.

Ik begreep dat er een soort Uitmarkt was in Hoogeveen en onderdeel van de grote manifestatie was het interview met Thomas Rosenboom naar aanleiding van zijn nieuwe roman Zoete mond. Uit hoorde in dit geval bij uitgestorven, want slechts twintig man wist de weg naar de bibliotheek te vinden en dat was jammer voor de organisator en de boekhandel, want Rosenboom was een geanimeerd spreker. Het ging natuurlijk over de last van het schrijven, orde en regelmaat, beweging en stilstand, inspiratiebronnen en dode konijnen en nog veel meer, maar dat is als het goed is binnenkort in het nieuwe nummer van Tzum te lezen.
Na afloop nog met Giny, Roos Custers en Karel Feenstra wat gedronken in het uitgestorven winkelhart van Hoogeveen. Er reden hele grote taxi's rond die mensen van het ene naar het andere culturele hoogtepunt reden. Het probleem was echter dat de mensen er niet waren.

Els Beerten wint de Gouden Lijst

Els Beerten © foto: Boek.be
Originally uploaded by zbbinbeeld

Elke informatie ontbreekt nog, maar ik kreeg zojuist te horen (via Facebook) dat Els Beerten de Gouden Lijst heeft gewonnen voor Allemaal willen we de hemel (zie voor recensie hier). Gefeliciteerd. Een terechte winnaar.

Martin Ros: de hoogtepunten van 12 september

Na wekenlange oude doosvertellingen eindelijk één recent boek: Verlovingstijd van Maarten 't Hart. Daarnaast een geschiedenis boek en een herduk (uit 2007) van een boek van Truman Capote uit 1966 (vanwege het nawoord van Maarten 't Hart).

Luc Panhuysen - Het rampjaar 1672

- Het was natuurlijk een hele andere tijd dan nu hè.
- [tetterdetetterdetetter x 7 minuten] Maar ik moet toch zeggen dat in deze oorlog die ik nu beschouw bij dat boek van hoe heet die ook alweer die auteur? Selexyzpresentator: Luc Panhuysen. Oh ja, Luc Panhuysen.
- Ik zit nu te vertellen over dat rampjaar alsof ik zelf getuige ben geweest. Dat ben ik natuurlijk niet, maar ik heb me er behoorlijk in verdiept.

Maarten 't Hart - Verlovingstijd

- Het sterkst zijn toch geweest vind ik nog altijd toen zijn verhalen dat zijn herinneringen aan zijn jeugdland: Maas... Maasland en omgeving, waar hij woonde. Selexyzpresentator: Maassluis, hè?
- Hij speelde veel muziek. Je weet het hij heeft een organist en een pianist van de eerste rang geworden. Meiden lagen gewoon flauw bij hem. Vrouwen kun je vaak met muziek het bed in toveren, hè? En dat deed hij dus ook.
- Dan ben je voor altijd genezen, van die malle paus die nu met Pasen weer optreedt in die lange jurk. Waarom koopt die man geen gewoon pak? Je kunt hier bij Piet van den Brul de prachtigste pakken kopen. Ook tegen lage prijs. Hahahaha.

Truman Capote - In koelen bloede

- Die zielige Truman Keppotie, hè. Huwuhwuhwuhwuh, zo'n piepende stem had ie. Hij verscheen op alle balls van Jew York en trapte altijd elk onderstel van de vrouwen in elkaar.
- Dat is een wereldboek van Truman Keppotie, Kapoote, hoe heet die man ook al weer? Maar dat was mwuhmwuh met die hoge stem, weet je wel, vreselijk.

Recensie Els Beerten - Allemaal willen we de hemel

Held tegen wil en dank

Uit protest tegen de redelijk geruisloze verdwijning van een belangrijke prijs voor jeugdliteratuur: de Gouden en Zilveren Zoenen (die in leeftijdscategorie volgden op de Gouden en Zilveren Griffels) besloten Hans Hagen en Ted van Lieshout om een alternatieve prijs in te stellen: de Gouden Lijst. Op 12 september wordt deze prijs uitgereikt. Een van de genomineerde boeken is Allemaal willen we de hemel van Els Beerten.

Laat ik maar meteen verklappen dat dit een geweldig jeugdboek is. Voor de wat oudere jeugd (vanaf 15) schetst Beerten het verhaal van een held tegen wil en dank. Allemaal willen we de hemel speelt zich af op het Vlaamse platteland in de Tweede Wereldoorlog. Eén zeer muzikale familie wordt in het bijzonder gevolgd met Jef als hoofdpersoon. Daarnaast volg je zijn vriend Ward. Beiden worden op school geronseld door pastoor en leraar om te gaan helpen aan het Oostfront. Ward gaat om het Vlaamse volk te verdedigen tegen het communisme, Jef wordt door zijn familie tegengehouden en kan dus geen held worden, net als zijn vriend. Maar hij wordt wel op een andere manier een held, juist als Ward met verlof terug is. Hoe het precies zit (en eigenlijk ook weer niet) wordt pas gaandeweg het boek duidelijk.

Het knappe van Allemaal willen we de hemel zit hem echter niet in het avontuurlijke dat ook bij de oorlog hoort. Daar zijn de beschrijvingen van Ward aan het front te heftig en te realistisch voor beschreven. Dit boek is ook goed vanwege de psychologische diepgang. Niet alleen van Ward en Jef, maar ook omdat je naar de gebeurtenissen kijkt via de ogen van het jongere broertje Remi en via het zusje dat verliefd is op Ward, Renée. Beerten werpt je steeds een stukje van het verhaal toe via een ander personage en die personages hebben allemaal een authentiek geluid. Daarmee wordt dit niet een roman over de oorlog waar goed tegenover fout staat. Je komt personen tegen die hun eigen afwegingen hebben, soms raar, soms fout, maar altijd invoelbaar.

Beerten is ook goed in het weglaten. Zo zouden wij Jef direct aanduiden als een homoseksueel, maar dat woord valt in het hele boek niet, noch wordt homoseksualiteit geproblematiseerd of gethematiseerd. De ene lezer zal doorhebben waarom Jef handelt zoals hij doet, de ander niet.

Er zijn drie boeken genomineerd voor De Gouden Lijst. Voor jou 10 anderen van Mirjam Oldenhave en Cynthia van Eck uit de Slashreeks is een verdienstelijke roman, maar stilistisch niet zo sterk. De gelukvinder van Edward van de Vendel en Anoush Elman uit de Slashreeks (waarvan Van de Vendel ook de bedenker is) is een goede roman, op de huid van de tijd geschreven. Het boek echter dat behoort tot de meesterwerken van de jeugdliteratuur is Allemaal willen we de hemel. Vijfhonderd bladzijden die lezen als een trein, met een lekkere kortaffe stijl waarin geen woord teveel wordt gezegd; een boek dat al je emoties bespeelt en je bovendien als literaire lezer uitdaagt. Wat mij betreft kan de eerste Gouden Lijst naar niemand anders gaan dan naar Els Beerten.

Coen Peppelenbos

ELS BEERTEN – Allemaal willen we de hemel. Querido, Amsterdam, 500 blz. €17,95.
Verschijnt ook op Literair Nederland.

Interview over Tzum-prijs

Met muziek onder de winnende zin. Met dank aan het Artistiek Bureau.


Op zijn eigen site reageert Erwin Mortier verheugd op het bericht:

'Zo voel ik me toch een beetje de voetbalkampioen die mijn grootvader zaliger altijd in mij heeft willen zien. Ik denk dat de man zich in zijn eeuwige slaap nu gerustgesteld op zijn zij keert.'

Verder noemt Mortier de Tzumprijs 'ongetwijfeld een der charmantste literaire onderscheidingen in het Nederlandse taalgebied. Ik hoop, en weet wel zeker, dat mijn andere genomineerde kunstbroers en -zussen zich door de bekroning van "mijn" zin niet laten onmoedigen, dat zij hun zin voor en in zinnen niet zullen verliezen. Want dat zou bepaald onzinnig zijn.'

Fries Museum schiet lekker op

GLM 8 september 2009 035
Originally uploaded by Fries Museum

Een dikke week geleden deelde men aan de bewoners van Leeuwarden stenen uit. Die steen kon je zelf leggen als een soort symbolische eerste steen voor het nieuwe Friese Museum. (Overigens werd de actie meteen stop gezet uit angst voor vandalisme.) Dat nieuwe Friese Museum komt er dankzij een legaat van de archtitect Abe Bonnema die met zijn ontwerpen Leeuwarden gruwelijk lelijk heeft weten te maken.
Het eerste metselwerk zit er nu op. Beetje Gaudi zou ik zeggen. Altijd beter dan alles van Bonnema.

Een literaire grap van een eeuw oud

Uit: De Groene Amsterdammer, 13 september 1908

Erwin Mortier wint grootste Tzum-prijs ooit

Met de zin:

‘Ik volg de cadans van mijn handschrift en zoek naar de in letters gestolde, kwezelachtige wellust van het meisje dat ik ooit geweest moet zijn, het wicht dat op de drempel van haar adolescentie haar schriftuur even strak aantrok als de dunne lederen veters waarmee ze haar laarsjes dichtreeg – hoe ze het vlees van het woord in de baleinen van de zinsbouw dwong, tot haar eigen lijf vol striemen stond en ze naar uitbraak verlangde.’

wint Erwin Mortier de Tzum-prijs 2009, de kleinste literaire prijs van Nederland. De zin komt uit het boek Godenslaap, dat vorig jaar verscheen bij uitgeverij de Bezige Bij.

In 2002 won Paul Mennes, in 2003 Doeschka Meijsing, in 2004 Stijn Aerden, in 2005 Ilja Leonard Pfeijffer, in 2006 Tommy Wieringa, in 2007 Jeroen Brouwers en vorig jaar A.F.Th. van der Heijden. De winnaar krijgt naast een fraaie beker ook een bedrag aan euro's dat gelijk is aan het aantal woorden in de zin. Dit jaar is dat dus 75 euro.

De jury (de redactie van het literaire blad Tzum: Roos Custers, Coen Peppelenbos en Nick ter Wal) was unaniem in haar keuze voor de zin. Dat Erwin Mortier een keer de Tzum-prijs zou winnen lag in de lijn der verwachting omdat de auteur bekend staat als een liefhebber van goed geformuleerde zinnen. Mortier is een schrijver die je alleen al vanwege zijn stijl zou kunnen bewonderen. Godenslaap staat vol bewonderenswaardige zinnen en de twee zinnen waaruit de jury uiteindelijk moest kiezen voor de prijs kwamen beide uit deze veelgeprezen roman.

De winnende zin is buitengewoon melodieus (lees maar eens hardop voor), maar het is vooral een zin die dwingt tot herlezing. De beeldspraak die Mortier gebruikt brengt een herinnering op gang. Maar het beeld wordt ook weer werkelijkheid (‘tot haar lijf vol striemen stond’) en de zin eindigt weer in een nieuw beeld dat op het benauwende leven van de hoofdpersoon slaat. Wie de zin aandachtig beschouwt zal diverse metaforen tegenkomen. Kortom: met deze rijke zin is Erwin Mortier de terechte winnaar van de Tzum-prijs 2009.

Kijk voor alle nominaties van publiek en jury hier.

Maarten 't Hart over Verlovingstijd

Top 10 Nederlandse literatuur - week 37

Nog steeds zeven literaire in de CPNB top 60 (met een beetje goede wil zou je de gebonden edities van Maarten 't Hart en Thomas Rosenboom -op 44 en 45- ook kunnen meetellen en kom je op negen literaire boeken. Martin Bril valt er volgende week waarschijnlijk uit.
De CPNB publiceert elke week een top 60 van best verkochte boeken. Alle titels staan door elkaar (non-fictie, fictie, Nederlands, vertaald, crimi, literatuur). Daarom de literaire top 10 van best verkopende Nederlandse titels (die ik tot de literatuur reken). Tussen haakjes de stand vorige week, tussen haakjes na de titel de stand op de Bestsellerlijst van de CPNB.

1 (1) Maarten 't Hart - Verlovingstijd (5) 2e week
2 (3) Thomas Rosenboom - Zoete mond (7) 2e week
3 (2) Herman Koch - Het diner (15) 35e week
4 (4) Tommy Wieringa - Caesarion (23) 17e week
5 (5) Robert Vuijsje - Alleen maar nette mensen (37) 22e week
6 (7) Arthur Japin - De overgave (50) 19e week
7 (5) Martin Bril - Dertig graden in de schaduw (60) 9e week
8 (-)
9 (-)
10 (-)

Gerrit Komrij presenteert Bombast & larie

Met een glansrol voor Gordon

Bert Natter wint Selexyz debuutprijs: the movie

Het geluid van het filmpje is verschrikkelijk, evenals het zingende trio, maar de winnaar is zeer terecht.

En nog één.

Kabouterpoëzie: nieuw project Bruinja en Verlinden

Ondanks een teenbreuk is Tsead Bruinja (op de foto met rode muts) alweer druk bezig met een volgende voorstelling die tijdens de Kinderboekenweek enkele keren in het land opgevoerd zal worden: 'Dicht louter kabouter!'
In de voorstelling zal de dichter in samenwerking met beeldend kunstenaar Dolf Verlinden gedichten met kinderen maken 'waar je een rode puntmunts van krijgt'. Dichter Bruinja heeft al veel ervaring met jonge mensen die dichten: 'Maar dat zijn leerlingen van de middelbare school. Dichten met kinderen is weer een hele nieuwe ervaring.'
Schilder Dolf Verlinden is bekend van samenwerkingsprojecten met andere dichters. Zo maakte hij eerder dit jaar een boek met Jan Glas. 'Ik moest wel even slikken toen ik die kaboutermutsen zag,' zegt de kunstenaar. 'Dat is me eigenlijk te realistisch. Misschien komt het ook door een trauma dat ik vroeger heb opgelopen. Wij hadden namelijk zo'n enorme tuinkabouter in de tuin staan. Daar was ik wel een beetje bang voor. Ik kan nu wel verklappen dat ik het beeldje heb omgegooid.'
Tsead Bruinja schatert het uit: 'Ontwrichting! Dat is goed. In de poëzie en in het echte leven.'

De act is nog te boeken tijdens de Kinderboekenweek bij Tsead Bruinja of Dolf Verlinden.

Longlist Ako-literatuurprijs bekend

Moet nog behoorlijk bijlezen, want ik heb slechts 7 genomineerde boeken gelezen. Zie hier de Longlist (of 'tiplijst') van de Ako-jury.

Peter Bekkers - Trouw is de andere wang De Geus
Abdelkader Benali - De stem van mijn moeder Arbeiderspers
Mark Boog - Ik begrijp de moordenaar Cossee
Geert Buelens - Europa, Europa! Ambo-Anthos / Manteau
Joris van Casteren - Lelystad Prometheus
Michel van Eeten - Tegennatuur Atlas
Cees Fasseur - Juliana en Bernhard Balans
Arnon Grunberg - Onze oom Dutch Media Uitgevers
Kees ‘t Hart - De keizer en de astroloog Querido
Herman Koch - Het diner Ambo-Anthos
Gerrit Komrij - Vila Pouca De Bezige Bij
Joke van Leeuwen - Alles nieuw Querido
Tomas Lieske - Een ijzersterke jeugd Querido
Bart Moeyaert - Graz Querido
Erwin Mortier - Godenslaap De Bezige Bij
Joris Note - Tegen het einde De Bezige Bij
Luc Panhuysen - Rampjaar 1672 Atlas
Wanda Reisel - Die zomer Querido
P.F. Thomése - J. Kessels: The Novel Contact
Carolina Trujillo - De terugkeer van Lupe García Meulenhoff
Dimitri Verhulst - Godverdomse dagen op een godverdomse bol Contact
Erik Vlaminck - Suikerspin Wereldbibliotheek
Marja Vuijsje - Joke Smit Atlas
Christiaan Weijts - Via Cappello 23 Arbeiderspers
Tommy Wieringa - Caesarion De Bezige Bij

Presentatie van Zoete mond van Thomas Rosenboom

En wie zien we al op seconde 0.13 door het beeld schuiven? De hoofdredacteur van Tzum: Roos Custers.

Nieuwe boeken dit najaar: de catalogi

Tijd voor ons halfjaarlijkse onderzoek naar de sites van literaire uitgeverijen. In hoeverre kun je als gewone lezer zien wat er de komende maanden verschijnt? Morgen en overmorgen is Manuscripta: uitgeverijen showen hun nieuwe boeken aan kranten en tijdschriften en opnieuw stellen we de vraag: kunnen we als websitebezoeker ook zien wat er staat te gebeuren?

AFdH: Kleine uitgeverij met hotshot A.L. Snijders. Als je 'verwacht' aanklikt dan die in een kopregel (goed zoeken) dat er drie nieuwe boeken op de rol staan, waaronder Woordsoepen van Erik Nieuwenhuis. Snijders komt ook met een nieuw deel ZKV's.

Ambo/Anthos: Site is overzichtelijk met een onderdeel verwacht en de PDF van de najaarscatalogus, die vind je hier. Simone van der Vlugt komt met een historische roman voor volwassenen over Jacoba van Beieren.

Atlas: Uitstekende site. De catalogus is downloadbaar en online is er een handige opsomming gemaakt van nieuwe titels. De nieuwe Nick Hornby. Veel titels, maar zo te zien geen echte klapper.

Arbeiderspers: In tegenstelling tot een half jaar geleden een volkomen up-to-date site. Als je op verwacht klikt dan kom je op een pagina met een doorbladerbare catalogus waarin aankondigingen voor de nieuwe romans van Arjan Visser en Paul Auster.

Open publication - Free publishing - More non-fictie

Arena: een opsomming van boeken die verwacht worden. Een nieuw boek van Eduardo Mendoza staat gepland voor januari.

Augustus: Een handige pagina met te verschijnen boeken. Ziet er verzorgd uit. Nieuw boeken van Nelleke Noordervliet en Chrétien Breukers leert ons schrijven op het web.

Bert Bakker: Een handig doorbladerbaar prospectus op de site. Alleen maar non-fictie: een nieuw boek over de melkkoe bijvoorbeeld.

Bezige Bij: Slechts 10 pdf-files van catalogi, waaronder ook die van Cargo en Thomas Rap. Nieuwe romans van Jessica Durlacher, Oscar van den Boogaard en de biografie van Johnny van Doorn.

Contact: Het lijkt of er een nieuwe verhalenbundel van Vonne van der Meer aangekondigd wordt, maar uit de beschrijving maak ik op dat het oude verhalen zijn in een nieuwe jas. Nachoem Wijnberg komt met een 160 blz. tellende nieuwe bundel.

Cossee: Wie op 'De boeken' klikt, krijgt in één oogopslag de najaarsaanbieding. Mark Boog komt ook al met een vuistdikke bundel (96 blz.) en Erling Jepsens nieuwe roman heeft een mooi omslag.

Foreign Media Books: Voor al uw chicklit. De nieuwe Heleen van Royen!

De Geus: Blijft een rommelige site: bij topboeken kun je op 'Wordt verwacht' klikken en dan staan er 25 nieuwe boeken in de aanbieding. Een nieuwe Annelies Verbeke en een nieuwe Erlend Loe.

Holland: Uitgeverij van de Windroos-reeks. De najaarscatalogus uit 2009 kondigt de nieuwe deeltjes aan, o.a. van Nina Werkman.

Lebowski je moet even zoeken op de voorpagina maar dan vind je wat brochures: Heruitgaven van Grunberg, maar een nieuwe Dave Eggers.

Nijgh & Van Ditmar: Is nog niet helemaal bij. Als je bij nieuwe boeken gaat naar 'Blader hier door de najaarsaanbieding van Nijgh & Van Ditmar' dan kom je bij de voorjaarscatalogus. Bij het rijtje 'Binnenkort te verschijnen' op dezelfde pagina worden slechts vijf boeken genoemd. Is de uitgeverij aan het versukkelen?

Nieuw Amsterdam: Bij berichten 'voor boekhandels' vind je nog steeds een pdf van de zomeraanbieding 2008! Najaarscatalogi worden genoemd, maar zijn nog niet aanklikbaar. Het voorjaar en najaar van 2009 wordt nog niet eens genoemd. Hallo, wakker worden! Bij 'voor pers' wordt wel een opsomming gegeven van nieuwe boeken. De nieuwe Rascha Peper heet Zwartwaterkoorts.

Van Oorschot: Tussen de nieuwsberichten een opsomming (even naar beneden scrollen) van wat verschijnt in het najaar. David Pefko debuteert in het najaar. Willem Jan Otten komt met essayistisch werk. Hoogtepunt zal de biografie van Reve zijn.

Passage: Bij 'verwacht' de titels van het najaar. Een bloemlezing over concrete en visuele poëzie samengesteld door Karel ten Haaf.

Podium: Ton Anbeek heeft eindelijk weer een nieuwe roman geschreven. Jeroen van Baaren is van uitgever veranderd en heeft een nieuwe roman over de tv-wereld geschreven.

Prometheus: Zelfde site als bij Bert Bakker met een flipboekje. Nieuwe bundeling columns van Peter Middendorp met Balkenende als middelpunt. Twee nieuwe bundelingen van Martin Bril.

Querido: Eindelijk, eindelijk, eindelijk heeft ook Querido de catalogi online gezet. Je moet goed zoeken op de voorpagina (onderaan: 'Voor media & boekhandel'). Een nieuwe verhalenbundel van Doeschka Meijsing staat op het programma en een nieuwe roman van Désanne van Brederode.

Uitgeverij kleine Uil: Uitgeverij waar ik bij betrokken ben. Pdf-file van nieuwe uitgaven waaronder een essaybundel van C.O. Jellema en een plattelandsnovelle van Erik Harteveld en Sophie Timmer.

Open publication - Free publishing - More catalogus

Veen: Heeft een makkelijke site. Kijk bij de rubriek 'verwacht'. Daar vind je een link naar een pagina vol verwachte boeken. Veel gerecycled werk. Ook Horizontale reizen van Hans van der Heijde wordt opnieuw uitgebracht.

Wereldbibliotheek: de site heeft wel een tabblaadje met 'catalogus', maar je krijgt dan slechts de fondslijst. Nergens aankondigingen van nieuwe boeken. De meer dan honderdjarige uitgeverij loopt het liefst achteraan met vernieuwingen.

Peilmoment was 5 september.
Verscheen ook op Literair Nederland.